Inspiracje szabatowe
Szabat a godność ciała
Dlaczego Boże prawo bierze fizyczne zmęczenie człowieka na serio
Człowiek wierzący łatwo może nauczyć się mówić o sprawach duchowych tak, jakby ciało było tylko opakowaniem. Liczy się wiara, modlitwa, charakter, zbawienie. Zmęczenie? Trzeba wytrzymać. Ból? Trzeba być dzielnym. Brak sił? Jeszcze trochę. Biblia patrzy na człowieka inaczej. Kiedy Bóg daje przykazanie o szabacie, nie mówi wyłącznie o modlitwie ani o zgromadzeniu. Mówi bardzo konkretnie o zaprzestaniu pracy.
„Siódmego dnia jest szabat PANA, Boga twego. Nie będziesz wykonywał żadnej pracy” (2 Mojż. 20:10).
To zdanie ma wymiar duchowy, lecz jest również niezwykle cielesne. Ręce mają przestać pracować. Nogi mają przestać biegać. Plecy mają odpocząć. Człowiek ma usiąść. Bóg zna ciało, bo sam je zaprojektował. Bóg nie stworzył człowieka do pracy bez końca. Współczesna kultura bardzo wysoko ceni ludzi odpornych, wydajnych i stale dostępnych. Zmęczenie często traktujemy jak słabość, a odpoczynek jak nagrodę, na którą najpierw trzeba zasłużyć.
Biblijny porządek jest inny, a Bóg wpisuje odpoczynek w samo prawo. To znaczy, że odpoczynek nie jest luksusem. Jest częścią właściwego funkcjonowania człowieka. Nie trzeba najpierw doprowadzić się do wyczerpania, żeby mieć prawo się zatrzymać. Szabat pojawia się zanim człowiek sam uzna, że już nie może. To bardzo ważna myśl. Człowiek często zatrzymuje się dopiero wtedy, kiedy ciało zaczyna protestować. Bóg ustanawia granicę wcześniej.
Prawo chroni również słabych
Jeszcze bardziej uderzające jest to, że przykazanie szabatu obejmuje nie tylko właściciela domu.
„Ani ty, ani twój syn, ani twoja córka, ani twój sługa, ani twoja służąca, ani twoje bydło, ani przybysz, który jest w twoich bramach” (2 Mojż. 20:10).
Odpoczywać ma również ten, kto ma mniej władzy. Sługa nie może zostać zmuszony do pracy po to, aby jego pan mógł świętować. Przybysz nie może być potraktowany gorzej. Nawet zwierzę nie jest pominięte. Boże prawo mówi w ten sposób coś niezwykle prostego: zmęczenie nie zależy od pozycji społecznej.
Ciało sługi boli tak samo jak ciało pana. Ciało cudzoziemca potrzebuje snu tak samo jak ciało Izraelity. Szabat przywraca każdemu prawo do zatrzymania się. W Ewangeliach są opisy, gdy w szabat Jezus wielokrotnie spotyka ludzi cierpiących fizycznie. Człowieka z uschłą ręką, kobietę zgiętą chorobą i innych. I wtedy pojawiało się pytanie: „Czy wolno w szabat dobrze czynić?” (Mat. 12:12).
Jezus pokazuje, że szabat nie może być obchodzony w sposób, który ignoruje cierpiące ciało. To głęboka korekta religijności. Można bowiem tak bardzo skoncentrować się na świętości dnia, że przestanie się widzieć człowieka. A przecież dzień ten został ustanowiony właśnie dla niego.
„Szabat został ustanowiony dla człowieka, a nie człowiek dla szabatu” (Mar. 2:27).
Ciało również należy do Boga
Szabat przypomina więc o czymś, o czym religijność czasem zapomina: człowiek nie jest tylko umysłem i duchem. Mamy ciało. Ciało, które się starzeje, które potrzebuje snu. Ciało, które po sześciu dniach pracy może być zwyczajnie zmęczone. I Bóg mówi: odpocznij. Można spojrzeć na szabat jak na cotygodniowe potwierdzenie godności ludzkiego ciała. Bóg wyznacza mu granicę wysiłku. Przypomina, że ciało nie jest maszyną przeznaczoną do ciągłej pracy.
To bardzo aktualne w świecie, który potrafi mierzyć niemal wszystko: kroki, godziny pracy, wydajność, liczbę wykonanych zadań. Człowiek coraz częściej wie, ile zrobił, lecz coraz rzadziej wie, kiedy powinien przestać. Szabat odpowiada na to pytanie niezwykle jasno. Być może właśnie dlatego przykazanie szabatu jest tak praktyczne. Świętość tego dnia wyraża się również w naszym odpoczynku.
Można ją poczuć w dłoniach, które dziś nie pracują. Szabat przypomina, że Bóg interesuje się całym człowiekiem. Jego sumieniem, nadzieją, zbawieniem i również jego zmęczonym ciałem.
Bóg przewidział moje granice wcześniej, niż ja sam nauczyłem się je rozpoznawać. Dlatego dał nam szabat. Dzień, w którym ciało może odpocząć, sumienie może ucichnąć, a człowiek może przypomnieć sobie prostą prawdę: jestem stworzeniem, a nie Stwórcą. Właśnie dlatego odpoczynek jest również formą posłuszeństwa.
