Rozmowa jest literackim opracowaniem inspirowanym tematami rzeczywistych wtorkowych spotkań. Nie jest stenogramem wypowiedzi uczestników.

Afirmacje stały się popularnym elementem poradników, mediów społecznościowych i różnych nurtów rozwoju osobistego. Jedni rozumieją je po prostu jako świadome przypominanie sobie prawdziwych, wspierających zdań. Inni przypisują słowom moc tworzenia rzeczywistości albo „przyciągania” określonych zdarzeń.

Ponieważ modlitwa również posługuje się słowami, łatwo pomieszać te dwa zjawiska. Wtorkowa rozmowa zaczęła się więc od pytania: co naprawdę odróżnia afirmację od modlitwy i czy każda forma pozytywnego mówienia do siebie jest z perspektywy Biblii problemem?

Najpierw: co właściwie nazywamy afirmacją?

Leszek

Słowo jest używane bardzo szeroko. Dla jednej osoby afirmacja to zdanie: „dam sobie radę z tą rozmową”. Dla innej: „wszechświat przyciągnie do mnie pieniądze, jeśli będę odpowiednio myślał”. Nie możemy oceniać obu rzeczy tak samo.

Robert

Dokładnie. Trzeba rozdzielić prostą pracę nad sposobem myślenia od twierdzeń metafizycznych. Człowiek może świadomie przypominać sobie prawdziwe fakty, żeby nie poddawać się zniekształconym myślom. To nie jest magia słowa.

Alinka

Czyli zdanie „jestem bezwartościowa” można zakwestionować i zastąpić bardziej prawdziwym: „mam wartość jako człowiek, nawet jeśli dziś popełniłam błąd”. To może być zdrowe.

Sylwia

Problem zaczyna się wtedy, gdy treść nie jest prawdziwa albo gdy przypisujemy samemu powtarzaniu zdania moc sprawczą. Powtarzanie „jestem milionerem” nie zmienia salda konta.

Zbyszek

Choć może zmienić nastrój. I właśnie dlatego trzeba uważać: chwilowe poczucie mocy może zostać pomylone z rzeczywistą zmianą sytuacji.

Czy słowa mają moc?

Leszek

W poprzedniej rozmowie mówiliśmy o znaczeniu słów. Czy nie można więc powiedzieć, że słowa naprawdę tworzą rzeczywistość?

Robert

Słowa mają realne skutki społeczne i psychologiczne. Obietnica tworzy zobowiązanie. Rozkaz może uruchomić działanie. Obelga może zranić. Ale to co innego niż twierdzenie, że wypowiedziane zdanie samo w sobie wywołuje zdarzenia w świecie niezależnie od działania, przyczyn i Bożej woli.

Zbyszek

Biblia pokazuje wyjątkową moc słowa Boga, ponieważ za tym słowem stoi Bóg. Nie możemy automatycznie przenieść tego na człowieka i powiedzieć: skoro Bóg mówi i staje się, to ja też mam taką moc.

Alinka

To ważne, bo część języka afirmacyjnego brzmi prawie religijnie: „ogłaszam”, „przyciągam”, „manifestuję”. Człowiek zaczyna traktować własną psychikę jak narzędzie sterowania rzeczywistością.

Sylwia

A wtedy odpowiedzialność staje się okrutna. Jeżeli komuś przydarzyło się nieszczęście, można mu zasugerować, że „przyciągnął” je złym myśleniem. To dodatkowo obciąża cierpiącego.

Modlitwa ma adresata

Leszek

Co jest najprostszą różnicą między afirmacją a modlitwą?

Robert

Modlitwa jest zwróceniem się do Boga. Nie jest rozmową z własną podświadomością. Człowiek prosi, dziękuje, wyznaje, wielbi, skarży się, pyta. Jest relacja między osobą modlącą się a Bogiem.

Sylwia

I właśnie dlatego modlitwa zawiera coś, czego afirmacja często nie lubi: „niech się stanie Twoja wola”. Nie próbuję słowami podporządkować rzeczywistości sobie. Przynoszę pragnienie Bogu i uznaję, że On widzi więcej.

Zbyszek

W Ogrójcu Jezus wypowiada własne pragnienie bardzo wyraźnie, a jednocześnie poddaje je woli Ojca. To przeciwieństwo techniki, w której mam mówić tak długo, aż moje życzenie stanie się rzeczywistością.

Alinka

Modlitwa może też zawierać ciszę, brak pewności i pytanie. Afirmacje często wymagają od człowieka pewnego tonu nawet wtedy, gdy w środku jest zagubiony.

Czy można przypominać sobie biblijne prawdy?

Leszek

A co z powtarzaniem zdań z Biblii? Ktoś rano mówi: „Bóg jest ze mną”, „nie muszę się bać”, „mogę prosić o mądrość”. Czy to afirmacja?

Robert

Można to nazwać przypominaniem sobie prawdy. Psalmy często pokazują człowieka, który mówi do własnej duszy. Ważne, żeby zdanie było rozumiane w kontekście i nie stawało się zaklęciem.

Alinka

To pomaga przy lęku. Myśl „na pewno sobie nie poradzę” można skonfrontować z bardziej trzeźwym zdaniem: „nie wiem, jak będzie, ale mogę przygotować się, poprosić o pomoc i powierzyć sprawę Bogu”.

Sylwia

Takie zdanie nie udaje pewności, której nie mamy. Nie mówi: „na pewno wszystko pójdzie świetnie”. Mówi prawdę i otwiera drogę do działania.

Zbyszek

Biblijne obietnice też trzeba czytać uczciwie. Jeżeli tekst dotyczył konkretnej osoby albo sytuacji, nie zawsze mogę po prostu przepisać go na własne życie w identyczny sposób.

Pozytywne myślenie a prawda

Leszek

Czy chrześcijanin powinien być pozytywnie nastawiony?

Sylwia

Powinien być prawdziwy. Czasem rzeczywistość jest dobra i warto się nią cieszyć. Czasem jest trudna i nazywanie jej piękną byłoby zaprzeczeniem faktom.

Robert

Biblijna nadzieja nie polega na ignorowaniu zła. Abraham widzi swoją starość, Paweł widzi cierpienie, psalmiści widzą wrogów. Nadzieja pojawia się wewnątrz realnego obrazu, nie zamiast niego.

Alinka

To bardzo ważne psychologicznie. Zdanie, w które w ogóle nie wierzę, może wywołać we mnie opór. Jeżeli ktoś czuje się kompletnie zagubiony, powtarzanie „jestem absolutnie pewny siebie” może brzmieć jak kpina. Lepsze jest zdanie prawdziwe i o jeden krok dalej: „mogę nauczyć się przejść przez tę sytuację”.

Zbyszek

Czyli zdrowa korekta myślenia ma kontakt z faktami. Nie buduje równoległego świata.

Kiedy afirmacja staje się duchowo problematyczna?

Leszek

Gdzie postawilibyście granicę?

Robert

Po pierwsze, gdy słowa mają rzekomo uruchamiać bezosobową duchową energię albo „prawo wszechświata”. Po drugie, gdy człowiek przypisuje sobie władzę, której Biblia mu nie daje. Po trzecie, gdy pozytywne zdania zastępują modlitwę, odpowiedzialne działanie i kontakt z rzeczywistością.

Zbyszek

Dodałbym jeszcze sytuację, w której technika staje się obietnicą sukcesu: zdrowia, pieniędzy, związku. Życie nie działa według prostego równania: dobre słowa plus dobre emocje równa się oczekiwany wynik.

Sylwia

I niepokoi mnie język, który wszystko sprowadza do „energii”. Człowiek może wtedy przestać pytać, czy coś jest prawdziwe, dobre i moralne, a pytać tylko, czy „podnosi wibracje”.

Alinka

Natomiast zwykłe zdanie pomagające przełamać katastroficzne myślenie nie musi mieć z tym nic wspólnego. Trzeba oceniać treść i założenia, a nie tylko etykietę.

Modlitwa nie jest techniką nastroju

Leszek

Czy modlitwa zawsze ma sprawić, że poczujemy się lepiej?

Alinka

Nie. Czasem po modlitwie nadal się boję. Nadal jestem smutna. Modlitwa nie przestaje być modlitwą dlatego, że emocje nie zmieniły się w pięć minut.

Robert

To kolejna różnica. Technika bywa oceniana przez skutek: „czy zadziałała?”. Modlitwa jest częścią relacji i posłuszeństwa. Prosimy o rzeczy, ale nie traktujemy Boga jak mechanizmu do osiągania stanu psychicznego.

Sylwia

Modlitwa może wręcz prowadzić do trudnej decyzji: przeproś, zrezygnuj z czegoś, wytrwaj, poczekaj. Nie zawsze daje natychmiastowy komfort.

Zbyszek

I jest miejsce na lament. Psalmista może powiedzieć Bogu, że jest zagubiony. Nie musi najpierw przekształcić każdego zdania w pozytywny slogan.

Jak mówić do siebie mądrze?

Leszek

Jeżeli odrzucamy magiczne myślenie, to jak zdrowo mówić do siebie?

Alinka

Najpierw zauważyć automatyczne zdanie. „Zawsze wszystko psuję”. Potem sprawdzić: czy naprawdę zawsze? Jakie są fakty? I zbudować zdanie bardziej prawdziwe: „Tym razem popełniłam błąd, mogę go naprawić i wyciągnąć wniosek”.

Robert

Dobrze, gdy takie zdanie prowadzi do czynu i modlitwy. Nie tylko: „jestem cierpliwy”, ale: „chcę dziś odpowiedzieć spokojniej; Boże, daj mi mądrość, a ja zrobię przerwę przed odpowiedzią”.

Sylwia

Można też przypominać sobie wdzięczność. Nie po to, żeby zaprzeczyć problemom, ale żeby mózg nie widział wyłącznie tego, co trudne.

Zbyszek

Najkrócej: słowa do siebie mogą pomagać porządkować myśli. Modlitwa jest zwróceniem się do Boga. Kiedy mieszamy te dwie rzeczy, tracimy ważne rozróżnienie.

Po rozmowie

Nie każda „afirmacja” oznacza to samo. Proste, prawdziwe zdania pomagające korygować zniekształcone myślenie można oceniać inaczej niż przekonanie, że słowa same tworzą rzeczywistość lub uruchamiają duchowe prawa.

Modlitwa ma adresata: Boga. Zawiera prośbę, wdzięczność, wyznanie, lament i poddanie własnej woli Jego woli. Nie jest techniką programowania siebie ani sposobem sterowania rzeczywistością.

Zdrowe mówienie do siebie pozostaje zakotwiczone w prawdzie. Może prowadzić do modlitwy i działania, ale nie zastępuje ani jednego, ani drugiego.

Zostań z tym pytaniem

1. Co rozumiem pod słowem „afirmacja” – prostą korektę myślenia czy przekonanie o sprawczej mocy słów?

2. Czy zdania, które powtarzam sobie, są zgodne z faktami?

3. Czy nie próbuję za pomocą słów uniknąć trudnej rzeczywistości, zamiast uczciwie się z nią zmierzyć?

4. Czy moja modlitwa pozostawia miejsce na Bożą wolę, czy ma jedynie potwierdzać moje oczekiwania?

5. Jakie automatyczne, nieprawdziwe zdanie o sobie powinienem dziś zakwestionować?

6. Jaką biblijną prawdę warto sobie przypominać, rozumiejąc ją w jej rzeczywistym kontekście?

Teksty do dalszego przeczytania

Mat. 6:7–13 • Mat. 26:39 • Ps. 42:6,12 • Filip. 4:6–9 • Jak. 1:5–6 • 1 Jana 5:14

← Nawyki – małe decyzje, które z czasem zaczynają decydować za nasZdrowy styl życia chrześcijanina – troska o ciało bez kultu ciała →