Rozmowa jest literackim opracowaniem inspirowanym tematami rzeczywistych wtorkowych spotkań. Nie jest stenogramem wypowiedzi uczestników.

Nowy Testament pokazuje kobiety modlące się, prorokujące, służące i współpracujące z apostołami. Jednocześnie zawiera teksty, które wyznaczają granice ich roli w zgromadzeniu. Jak czytać jedno i drugie uczciwie?

Współczesna kultura bardzo silnie wpływa na sposób, w jaki odczytujemy role kobiet i mężczyzn. To jednak nie zwalnia chrześcijan z pytania podstawowego: co rzeczywiście wynika z tekstu biblijnego?

Wtorkowa rozmowa nie zaczęła się od pytania, co jest dziś popularne albo wygodne, lecz od próby zestawienia wszystkich ważnych fragmentów – także tych, które nie pasują do prostych odpowiedzi.

Najpierw wszystkie teksty, nie tylko wygodne

Alinka

Mam wrażenie, że w tym temacie łatwo zacząć od gotowego stanowiska. Jedni wybierają teksty o kobietach współpracujących z apostołami, drudzy cytują tylko zakazy. Czy możemy zacząć od zasady, że żadnej grupy tekstów nie wolno nam po prostu usunąć z obrazu?

Robert

To chyba najuczciwszy punkt wyjścia. Jeżeli chcemy rozumieć Biblię, musimy pozwolić przemówić wszystkim fragmentom. W 1 Kor. 11 Paweł zakłada, że kobiety modlą się i prorokują. W Rzym. 16 wymienia kobiety wśród ważnych współpracowników. Z drugiej strony 1 Kor. 14 i 1 Tym. 2 zawierają ograniczenia dotyczące mówienia i nauczania. Te teksty muszą znaleźć się w jednym obrazie.

Sylwia

I właśnie dlatego zdanie „kobiety mają milczeć w kościele” nie może oznaczać absolutnego zakazu każdego odezwania się. W przeciwnym razie 1 Kor. 11 byłby niezrozumiały.

Tomasz

Ale z tego nie wynika jeszcze, że każde ograniczenie jest tylko kulturowe. Można równie łatwo pójść w drugą stronę i powiedzieć: skoro kobiety prorokowały, to wszystkie role są identyczne. Tekst też tego wprost nie mówi.

Basia

Czyli musimy odróżnić uczestnictwo kobiet w życiu wspólnoty od pytania o określone funkcje i odpowiedzialność za nauczanie całego zboru.

„Nie pozwalam kobiecie nauczać” – jak czytać 1 Tymoteusza 2?

Alinka

Najtrudniejszy jest chyba 1 Tym. 2:11–15. Paweł mówi tam, że kobiecie nie pozwala nauczać ani wynosić się nad mężczyznę. Czy da się ten tekst uczciwie sprowadzić wyłącznie do lokalnego problemu w Efezie?

Robert

Sam tekst podaje uzasadnienie sięgające stworzenia: najpierw został stworzony Adam, potem Ewa. To ważne, bo Paweł nie opiera argumentu wyłącznie na lokalnym zwyczaju. Można dyskutować nad dokładnym zakresem słów „nauczać” i „sprawować władzę”, ale trudno powiedzieć, że porządek stworzenia nie ma tu znaczenia.

Sylwia

Z drugiej strony Paweł nie mówi, że kobieta nie może niczego nauczyć żadnego mężczyzny w żadnej sytuacji. Pryscylla razem z Akwilą dokładniej wyłożyła Apollosowi drogę Bożą. Trzeba więc uważać, żeby tekstu o porządku zgromadzenia nie rozszerzyć na zakaz wszelkiego przekazywania wiedzy.

Tomasz

To rozróżnienie pomaga. Inna jest rozmowa, świadectwo, prorokowanie czy wspólne wyjaśnianie Pisma, a inna urząd i odpowiedzialność za normatywne nauczanie całego zboru.

Basia

I jeśli tak to rozumiemy, ograniczenie nie musi oznaczać niższej wartości kobiety. Dotyczy funkcji, a nie godności.

Czy różne role oznaczają nierówność?

Alinka

Współczesny człowiek słyszy „różne role” i często od razu rozumie „ktoś jest mniej ważny”. Czy Biblia rzeczywiście tak myśli?

Tomasz

Nie. Różnica odpowiedzialności nie musi oznaczać różnicy wartości. W rodzinie też rodzic i dziecko mają tę samą ludzką godność, ale nie tę samą odpowiedzialność. Problem zaczyna się, gdy funkcję zamieniamy w hierarchię wartości.

Robert

Gal. 3:28 przypomina, że w Chrystusie nie ma przewagi w dostępie do zbawienia: Żyd i Grek, niewolnik i wolny, mężczyzna i kobieta są jedno w Chrystusie. Ten tekst nie usuwa wszystkich różnic społecznych i funkcjonalnych, bo Paweł w innych miejscach nadal mówi o mężach, żonach, rodzicach, dzieciach i starszych. Pokazuje natomiast wspólną godność i ten sam dostęp do obietnicy.

Sylwia

To ważne także praktycznie. Można formalnie głosić „biblijne role”, a jednocześnie traktować kobiety jak osoby mniej rozumne albo mniej duchowe. To byłoby zaprzeczenie biblijnej godności.

Basia

Podobnie można mówić o równości, a w praktyce nie doceniać kobiecej pracy, mądrości, doświadczenia i służby. Prawdziwa dyskusja zaczyna się dopiero wtedy, gdy oba problemy widzimy naraz.

Kobiety w służbie pierwszego Kościoła

Alinka

Jaką przestrzeń Nowy Testament rzeczywiście pokazuje kobietom?

Robert

Bardzo szeroką. Kobiety były uczennicami Jezusa, wspierały Jego działalność, były pierwszymi świadkami pustego grobu. W Dziejach spotykamy Lidię, w Rzym. 16 Febę, Pryscyllę, Marię, Tryfenę, Tryfozę i Persydę. Paweł nie opisuje ich jako biernego tła.

Sylwia

Do tego dochodzi modlitwa, prorokowanie, służba praktyczna, pomoc potrzebującym, wychowanie dzieci, nauczanie młodszych kobiet, gościnność, praca misyjna. Jeśli ktoś zawęża rolę kobiety do siedzenia i słuchania, to również nie oddaje obrazu Nowego Testamentu.

Tomasz

Można więc powiedzieć, że ograniczenie konkretnej funkcji nie oznacza ograniczenia służby. Wspólnota traci ogromnie dużo, jeśli połowę swoich członków traktuje jak widownię.

Basia

A same kobiety też powinny uważać, żeby nie mierzyć wartości służby wyłącznie widocznością. Wiele najważniejszych rzeczy w Kościele dzieje się poza mównicą.

Co z 1 Koryntian 14:34–35?

Alinka

A jak rozumieć słowa: „kobiety niech milczą w zborach”?

Robert

Na pewno nie jako całkowity zakaz wydawania głosu, skoro trzy rozdziały wcześniej Paweł reguluje sposób modlitwy i prorokowania kobiet. Kontekst 1 Kor. 14 dotyczy porządku zgromadzenia i oceniania wypowiedzi prorockich. Trzeba więc szukać takiego rozumienia „milczenia”, które nie przeczy temu, co Paweł sam wcześniej dopuścił.

Tomasz

W tym samym rozdziale Paweł nakazuje milczeć także mówiącemu językiem, jeśli nie ma tłumacza, oraz prorokowi, gdy inny otrzyma objawienie. „Milczeć” nie zawsze oznacza więc zakaz mówienia w ogóle, lecz podporządkowanie wypowiedzi porządkowi zgromadzenia.

Sylwia

To pokazuje, jak ryzykowne jest wyrywanie jednego zdania. Tekst trudny wymaga więcej cierpliwości, a nie mniej.

Basia

I pokory. Czasem umiemy określić główną zasadę, ale nie wszystkie szczegóły zastosowania są równie oczywiste.

Jak nie zrobić z tego wojny płci?

Alinka

W praktyce ten temat szybko staje się emocjonalny. Co zrobić, żeby dyskusja nie zamieniła się w walkę kobiet z mężczyznami?

Sylwia

Mężczyźni muszą zadać sobie pytanie, czy powołują się na porządek biblijny po to, żeby służyć i brać odpowiedzialność, czy po to, żeby zachować wygodną pozycję. Przywództwo w stylu Chrystusa oznacza służbę, nie przywilej.

Tomasz

A kobiety powinny uczciwie dopuścić możliwość, że Biblia może stawiać granice, które nie odpowiadają współczesnym intuicjom. Jeżeli autorytet Pisma ma coś znaczyć, nie możemy przyjmować go tylko wtedy, gdy potwierdza ducha czasu.

Robert

Obie strony potrzebują tej samej zasady: najpierw tekst, potem nasze odczucia. Nie odwrotnie. A później trzeba jeszcze zastosować tekst z miłością, bo można mieć poprawny pogląd i fatalny sposób jego praktykowania.

Basia

Dobrze byłoby też pytać nie tylko „czego kobieta nie może?”, lecz „jakie dary ma i jak zbór pomaga jej ich używać?”. To zmienia ton rozmowy.

Po rozmowie

Biblijny obraz kobiety w Kościele jest bogatszy niż dwa skrajne obrazy: całkowitej bierności albo pełnej zamienności wszystkich funkcji. Nowy Testament pokazuje aktywną służbę kobiet, a jednocześnie zachowuje porządek odpowiedzialności, którego nie można usunąć tylko dlatego, że współczesna kultura myśli inaczej.

Najbezpieczniejsza droga prowadzi przez uczciwe zestawienie wszystkich tekstów, rozróżnienie godności od funkcji oraz praktykę, w której biblijne ograniczenia nie stają się pretekstem do lekceważenia kobiecych darów.

Zostań z tym pytaniem

1. Czy moje stanowisko wynika z całego obrazu biblijnego, czy z kilku wybranych tekstów?

2. Czy potrafię odróżnić równą godność od identyczności funkcji?

3. Jak rozumiem napięcie między 1 Kor. 11 a 1 Kor. 14?

4. Jakie formy służby kobiet Nowy Testament pokazuje bez wątpliwości i czy nasza wspólnota rzeczywiście daje przestrzeń do używania tych darów?

5. Czy w tym temacie łatwiej poddaję Biblię kulturze, czy kulturę Biblii?

Teksty do dalszego przeczytania: 1 Mojż. 1:26–28 • 1 Mojż. 2:18–24 • 1 Kor. 11:2–16 • 1 Kor. 14:26–40 • Gal. 3:26–29 • 1 Tym. 2:8–15 • Rzym. 16:1–16 • Tyt. 2:3–5

← Jak mówić o Bogu ludziom, którzy nie chcą o Nim słyszeć?Wypalenie duchowe – kiedy wiara zaczyna męczyć →