Rozmowa jest literackim opracowaniem inspirowanym tematami rzeczywistych wtorkowych spotkań. Nie jest stenogramem wypowiedzi uczestników.

Nigdy wcześniej przeciętny człowiek nie miał tak łatwego dostępu do tylu wiadomości, komentarzy, opinii i konfliktów naraz. Możemy wiedzieć o katastrofie na drugim końcu świata kilka minut po jej rozpoczęciu, śledzić politykę kilku państw i w tym samym czasie czytać dziesiątki reakcji ludzi, których nigdy nie spotkamy.

Problemem przestaje być brak informacji. Coraz częściej problemem jest brak miejsca, żeby je ocenić, uporządkować i zdecydować, które z nich w ogóle zasługują na naszą uwagę.

Czy więcej informacji oznacza lepsze rozeznanie?

Maciek

Mamy więcej danych niż jakiekolwiek wcześniejsze pokolenie, a jednak nie jestem pewien, czy dzięki temu rozumiemy świat lepiej.

Robert

Bo informacja i wiedza to nie to samo. Mogę przeczytać sto nagłówków i nadal nie rozumieć żadnego wydarzenia. Wiedza wymaga selekcji, kontekstu i czasu.

Gosia

Do tego dochodzi presja, żeby być na bieżąco. Jeżeli przez jeden dzień nie śledzę wiadomości, mam poczucie, że coś ważnego mnie ominęło.

Tomasz

A ile z tego, co „musimy wiedzieć”, rzeczywiście zmienia nasze decyzje? To dobre pytanie. Czasem konsumujemy informacje nie dlatego, że są nam potrzebne, lecz dlatego, że nauczyliśmy się ciągle sprawdzać.

Dlaczego konflikty przyciągają uwagę?

Alinka

Najmocniej klikamy chyba to, co budzi emocje: skandal, zagrożenie, oburzenie, konflikt.

Maciek

I wtedy świat zaczyna wyglądać tak, jakby składał się głównie z katastrof i kłótni. Tymczasem zwykłe, dobre rzeczy są mniej medialne.

Robert

To ma również wymiar duchowy. Jeżeli przez godzinę karmimy umysł cudzym gniewem, pogardą i lękiem, trudno oczekiwać, że po odłożeniu telefonu natychmiast będziemy spokojni, cierpliwi i skupieni.

Gosia

Czyli pytanie o czystość umysłu dotyczy nie tylko treści seksualnych czy jawnie niemoralnych. Dotyczy też ilości konfliktu, który codziennie wpuszczamy do środka.

Informowanie się czy kompulsywne sprawdzanie?

Tomasz

Jak rozpoznać granicę? Przecież chrześcijanin nie powinien być ignorantem.

Robert

Nie chodzi o odcięcie od świata. Chodzi o cel i proporcję. Jeżeli sprawdzam wiadomości rano i wieczorem, żeby wiedzieć, co się dzieje, to jest coś innego niż odświeżanie serwisów co kilka minut bez konkretnego powodu.

Maciek

Dobrym testem jest chyba efekt. Czy po przeczytaniu jestem lepiej poinformowany i wiem, co z tą wiedzą zrobić, czy tylko bardziej pobudzony?

Alinka

I czy potrafię przestać. Jeżeli mówię sobie: jeszcze jeden artykuł, jeszcze jeden komentarz, jeszcze sprawdzę, co napisali inni – to często nie jest już potrzeba wiedzy.

Jak sprawdzać informacje bez życia w laboratorium?

Gosia

Wcześniej rozmawialiśmy o manipulacji i weryfikowaniu źródeł. Tylko że nie da się sprawdzać wszystkiego.

Robert

Dlatego potrzebujemy hierarchii. Im większe znaczenie ma informacja dla mojej decyzji, tym dokładniej ją sprawdzam. Jeżeli wiadomość ma tylko wzbudzić moje oburzenie, a niczego ode mnie nie wymaga, być może nie warto poświęcać jej pół godziny.

Tomasz

Czyli nie każda wątpliwa informacja wymaga mojego śledztwa.

Maciek

To może być jedna z najbardziej uwalniających myśli naszych czasów.

Co Biblia mówi o kierowaniu uwagi?

Robert

Paweł w Filip. 4:8 daje ciekawy katalog: to, co prawdziwe, poczciwe, sprawiedliwe, czyste, miłe, chwalebne. Nie jest to wezwanie do życia poza rzeczywistością, bo Paweł znał cierpienie i konflikty. To raczej pytanie o to, czym regularnie napełniamy myślenie.

„Wreszcie, bracia, myślcie tylko o tym, co prawdziwe, co poczciwe, co sprawiedliwe, co czyste, co miłe, co chwalebne...” (Filip. 4:8)
Gosia

Czyli higiena informacyjna nie jest tylko technicznym sposobem na lepszą koncentrację. Może być częścią odpowiedzialności za własne serce.

Praktyczne ograniczenia

Maciek

Co konkretnie można zrobić bez przechodzenia w skrajność?

Tomasz

Wyłączyć część powiadomień. One przerywają dzień nawet wtedy, gdy informacja nie jest pilna.

Alinka

Wybrać kilka wiarygodnych źródeł zamiast przypadkowego strumienia. I ograniczyć komentarze, bo często dają najmniej wiedzy, a najwięcej emocji.

Robert

Dodałbym jeszcze czas bez informacji – szczególnie przed snem, w czasie posiłku, rozmowy i szabatu. Umysł również potrzebuje okresów, w których nic nowego do niego nie dokładamy.

Gosia

I chyba warto wrócić do prostego pytania: czy ta informacja pomaga mi być bardziej odpowiedzialnym człowiekiem, czy tylko zajmuje miejsce w głowie?

Po rozmowie

Nadmiar informacji nie prowadzi automatycznie do mądrości. Bez selekcji, ciszy i kontekstu może raczej zwiększać napięcie, rozpraszać uwagę i wypełniać umysł sprawami, na które nie mamy żadnego wpływu.

Dojrzała higiena informacyjna nie oznacza ignorowania świata. Oznacza świadome wybieranie źródeł, częstotliwości i rodzaju treści, którym oddajemy uwagę. Uwaga jest ograniczonym zasobem i to, czemu ją poświęcamy, stopniowo kształtuje sposób myślenia.

Zostań z tym pytaniem

1. Ile razy dziennie sprawdzam wiadomości lub media społecznościowe bez konkretnego powodu?

2. Po jakich treściach jestem lepiej poinformowany, a po jakich tylko bardziej pobudzony lub rozdrażniony?

3. Czy potrafię pozostawić nieważną informację niesprawdzoną?

4. Jakie dwa źródła mógłbym ograniczyć bez realnej straty dla mojego życia?

5. Czy w moim tygodniu istnieje czas, w którym świadomie nie przyjmuję nowych informacji?

Teksty do dalszego przeczytania

Przyp. 4:23; Kazn. 12:12; Filip. 4:8–9; Jak. 1:19; Efez. 5:15–17; Ps. 131:1–2.

← Autentyczność w kościele – czy możemy być sobą?Porażka i upadek – co z nimi robimy jako chrześcijanie? →