Krótka oś czasu
Wybrane świadectwa i definicje. Data powstania dokumentu oraz data rozwoju praktyki to nie zawsze to samo.
- I wiek
Nauczanie Jezusa, posługa apostołów, powstawanie wspólnot i pism Nowego Testamentu. Dz 2 i 15 pokazują życie oraz sposób rozwiązywania sporów.
- Koniec I wieku
List rzymskiej wspólnoty do Koryntu przypisywany Klemensowi – świadectwo interwencji oraz troski o ustanowionych przełożonych.
- Koniec I lub początek II wieku
Didache zawiera modlitwy dziękczynne przy chlebie i kielichu, pouczenia o chrzcie, pojednaniu oraz o przełożonych wspólnoty. Datowanie jest dyskutowane.
- Początek II wieku
Ignacy Antiocheński pisze o biskupach, prezbiterach i diakonach; używa określenia „Kościół katolicki”.
- Około połowy II wieku
Justyn Męczennik opisuje niedzielne zgromadzenia, czytanie Pism, modlitwę, Eucharystię i pomoc ubogim.
- Koniec II wieku
Ireneusz z Lyonu wskazuje sukcesję biskupów i rolę Rzymu w ochronie publicznej nauki apostolskiej.
- Około 190 roku
Wiktor, biskup Rzymu, usiłuje zerwać więź z Kościołami Azji w sporze o termin Paschy. Ireneusz i inni biskupi napominają go, by zachował pokój.
- Około 210 roku
Tertulian wspomina o ofiarach za zmarłych w rocznicę ich śmierci, jako o istniejącym zwyczaju.
- 321
W źródłach prawnych zachowały się przepisy łączone z Konstantynem dotyczące odpoczynku w niedzielę; praktyka zgromadzeń niedzielnych jest starsza.
- 325
Sobór Nicejski I w kanonie 6 odwołuje się do dawnych uprawnień Rzymu, Aleksandrii i Antiochii; nie zawiera późniejszej definicji powszechnej jurysdykcji papieskiej.
- 367
Atanazy Aleksandryjski podaje wykaz 27 ksiąg Nowego Testamentu w 39. Liście świątecznym. Jego kanon Starego Testamentu różni się od późniejszego katolickiego.
- 393–397
Synody w Hipponie i Kartaginie zaliczają do ksiąg Pisma także księgi później nazywane deuterokanonicznymi; to świadectwo regionalne, nie pierwszy moment ich powstania.
- 431
Sobór w Efezie i spór o osobę Jezusa umacniają historyczne znaczenie tytułu Theotokos. Szczegóły soborowego rozstrzygnięcia wymagają odróżnienia od późniejszego kultu Maryi.
- 434
Wincenty z Lerynu publikuje Commonitorium, w którym rozważa ciągłość wiary i dopuszczalny rozwój rozumienia nauki.
- 451
Sobór Chalcedoński w kanonie 28 przyznaje ważną pozycję Konstantynopolowi jako Nowemu Rzymowi. Leon I sprzeciwia się temu rozwiązaniu.
- 787
Sobór Nicejski II rozstrzyga kwestię czci oddawanej ikonom; wydarzenie przywołuje Katechizm w punktach 2131–2132.
- 1215
Sobór Laterański IV używa pojęcia przeistoczenia przy opisie przemiany chleba i wina.
- 1439
Sobór Florencki w Laetentur caeli naucza o oczyszczeniu po śmierci i o pomocy żywych dla zmarłych.
- 1546
Sobór Trydencki przyjmuje wiążący katolicki wykaz ksiąg Pisma i orzeka o przyjmowaniu tradycji wiary i moralności uznawanych za apostolskie.
- 1547
Sobór Trydencki definiuje naukę o siedmiu sakramentach Nowego Prawa.
- 1562
Sobór Trydencki ogłasza naukę o Mszy jako prawdziwej ofierze.
- 1563
Sobór Trydencki nakazuje wyeliminować niegodziwe zyski związane z udzielaniem odpustów.
- 1854
Pius IX definiuje dogmat niepokalanego poczęcia Maryi.
- 1870
Sobór Watykański I definiuje prymat jurysdykcyjny i określone warunki nieomylności papieskiej.
- 1950
Pius XII ogłasza dogmat o wniebowzięciu Maryi.
- 1962–1965
Sobór Watykański II – dokumenty o Kościele, objawieniu, liturgii i relacjach z innymi chrześcijanami.
- 1965
Sobór Watykański II ogłasza Dei verbum o objawieniu, Piśmie, Tradycji i zasadach jego interpretacji.
- 1967
Paweł VI ogłasza konstytucję Indulgentiarum doctrina, reformując przepisy o odpustach.
- 1989
Międzynarodowa Komisja Teologiczna przyjmuje dokument Interpretacja dogmatów, opisujący kryteria rozwoju nauki.
- 1995
Jan Paweł II w encyklice Ut unum sint zaprasza do dialogu o sposobie sprawowania prymatu.
- 2024
Watykańska dykasteria publikuje dokument studyjny Biskup Rzymu o dialogu dotyczącym prymatu i współodpowiedzialności.
- 2025
Dykasteria Nauki Wiary publikuje notę Mater Populi fidelis o tytułach maryjnych, dostępną również po polsku.
- 2026
Leon XIV podczas audiencji z 28 stycznia ponownie omawia katolickie rozumienie związku Pisma i Tradycji.
