Menu
TŁO HISTORYCZNE

Krótka oś czasu

Wybrane świadectwa i definicje. Data powstania dokumentu oraz data rozwoju praktyki to nie zawsze to samo.

  1. I wiek

    Nauczanie Jezusa, posługa apostołów, powstawanie wspólnot i pism Nowego Testamentu. Dz 2 i 15 pokazują życie oraz sposób rozwiązywania sporów.

  2. Koniec I wieku

    List rzymskiej wspólnoty do Koryntu przypisywany Klemensowi – świadectwo interwencji oraz troski o ustanowionych przełożonych.

  3. Koniec I lub początek II wieku

    Didache zawiera modlitwy dziękczynne przy chlebie i kielichu, pouczenia o chrzcie, pojednaniu oraz o przełożonych wspólnoty. Datowanie jest dyskutowane.

  4. Początek II wieku

    Ignacy Antiocheński pisze o biskupach, prezbiterach i diakonach; używa określenia „Kościół katolicki”.

  5. Około połowy II wieku

    Justyn Męczennik opisuje niedzielne zgromadzenia, czytanie Pism, modlitwę, Eucharystię i pomoc ubogim.

  6. Koniec II wieku

    Ireneusz z Lyonu wskazuje sukcesję biskupów i rolę Rzymu w ochronie publicznej nauki apostolskiej.

  7. Około 190 roku

    Wiktor, biskup Rzymu, usiłuje zerwać więź z Kościołami Azji w sporze o termin Paschy. Ireneusz i inni biskupi napominają go, by zachował pokój.

  8. Około 210 roku

    Tertulian wspomina o ofiarach za zmarłych w rocznicę ich śmierci, jako o istniejącym zwyczaju.

  9. 321

    W źródłach prawnych zachowały się przepisy łączone z Konstantynem dotyczące odpoczynku w niedzielę; praktyka zgromadzeń niedzielnych jest starsza.

  10. 325

    Sobór Nicejski I w kanonie 6 odwołuje się do dawnych uprawnień Rzymu, Aleksandrii i Antiochii; nie zawiera późniejszej definicji powszechnej jurysdykcji papieskiej.

  11. 367

    Atanazy Aleksandryjski podaje wykaz 27 ksiąg Nowego Testamentu w 39. Liście świątecznym. Jego kanon Starego Testamentu różni się od późniejszego katolickiego.

  12. 393–397

    Synody w Hipponie i Kartaginie zaliczają do ksiąg Pisma także księgi później nazywane deuterokanonicznymi; to świadectwo regionalne, nie pierwszy moment ich powstania.

  13. 431

    Sobór w Efezie i spór o osobę Jezusa umacniają historyczne znaczenie tytułu Theotokos. Szczegóły soborowego rozstrzygnięcia wymagają odróżnienia od późniejszego kultu Maryi.

  14. 434

    Wincenty z Lerynu publikuje Commonitorium, w którym rozważa ciągłość wiary i dopuszczalny rozwój rozumienia nauki.

  15. 451

    Sobór Chalcedoński w kanonie 28 przyznaje ważną pozycję Konstantynopolowi jako Nowemu Rzymowi. Leon I sprzeciwia się temu rozwiązaniu.

  16. 787

    Sobór Nicejski II rozstrzyga kwestię czci oddawanej ikonom; wydarzenie przywołuje Katechizm w punktach 2131–2132.

  17. 1215

    Sobór Laterański IV używa pojęcia przeistoczenia przy opisie przemiany chleba i wina.

  18. 1439

    Sobór Florencki w Laetentur caeli naucza o oczyszczeniu po śmierci i o pomocy żywych dla zmarłych.

  19. 1546

    Sobór Trydencki przyjmuje wiążący katolicki wykaz ksiąg Pisma i orzeka o przyjmowaniu tradycji wiary i moralności uznawanych za apostolskie.

  20. 1547

    Sobór Trydencki definiuje naukę o siedmiu sakramentach Nowego Prawa.

  21. 1562

    Sobór Trydencki ogłasza naukę o Mszy jako prawdziwej ofierze.

  22. 1563

    Sobór Trydencki nakazuje wyeliminować niegodziwe zyski związane z udzielaniem odpustów.

  23. 1854

    Pius IX definiuje dogmat niepokalanego poczęcia Maryi.

  24. 1870

    Sobór Watykański I definiuje prymat jurysdykcyjny i określone warunki nieomylności papieskiej.

  25. 1950

    Pius XII ogłasza dogmat o wniebowzięciu Maryi.

  26. 1962–1965

    Sobór Watykański II – dokumenty o Kościele, objawieniu, liturgii i relacjach z innymi chrześcijanami.

  27. 1965

    Sobór Watykański II ogłasza Dei verbum o objawieniu, Piśmie, Tradycji i zasadach jego interpretacji.

  28. 1967

    Paweł VI ogłasza konstytucję Indulgentiarum doctrina, reformując przepisy o odpustach.

  29. 1989

    Międzynarodowa Komisja Teologiczna przyjmuje dokument Interpretacja dogmatów, opisujący kryteria rozwoju nauki.

  30. 1995

    Jan Paweł II w encyklice Ut unum sint zaprasza do dialogu o sposobie sprawowania prymatu.

  31. 2024

    Watykańska dykasteria publikuje dokument studyjny Biskup Rzymu o dialogu dotyczącym prymatu i współodpowiedzialności.

  32. 2025

    Dykasteria Nauki Wiary publikuje notę Mater Populi fidelis o tytułach maryjnych, dostępną również po polsku.

  33. 2026

    Leon XIV podczas audiencji z 28 stycznia ponownie omawia katolickie rozumienie związku Pisma i Tradycji.

Uwaga: Chronologia ukazuje wybrane zachowane świadectwa. Najstarszy zachowany dokument potwierdzający praktykę nie musi oznaczać daty jej powstania. Wnioskowanie o ciągłości wymaga analizy źródeł.

Dokumenty wykorzystane w osi czasu →