Wspólnota powinna być miejscem, w którym człowiek może wzrastać, przyznawać się do słabości i otrzymywać pomoc. W praktyce łatwo jednak stworzyć kulturę, w której wszyscy wiedzą, jak należy brzmieć, wyglądać i odpowiadać. Wtedy człowiek może być obecny na każdym nabożeństwie i jednocześnie bardzo pilnować, żeby nikt nie zobaczył go naprawdę.
Rozmowa dotyczyła masek duchowych, oczekiwań środowiska i pytania, jak tworzyć wspólnotę, w której prawda o człowieku nie jest ani pretekstem do potępienia, ani usprawiedliwieniem dla braku przemiany.
Co znaczy „być sobą” w kościele?
Samo hasło „bądź sobą” jest trochę niebezpieczne. Mogę powiedzieć: taki jestem, mam trudny charakter i inni muszą to zaakceptować. To chyba nie o taką autentyczność chodzi.
Zgoda. Autentyczność nie oznacza, że każda moja cecha jest dobra tylko dlatego, że jest moja. Raczej: nie udaję kogoś, kim nie jestem, i nie ukrywam problemów tylko po to, żeby zachować dobry obraz.
Czyli mogę powiedzieć: „mam problem z gniewem” zamiast zachowywać się tak, jakbym był przykładem cierpliwości. Ale równocześnie nie mówię: „taki już jestem i nie zamierzam się zmieniać”.
Wspólnota potrzebuje prawdy i kierunku. Prawdy o tym, gdzie jestem, oraz kierunku, w którym powinienem iść.
Skąd biorą się duchowe maski?
Z lęku przed oceną. Człowiek widzi, jakie odpowiedzi są nagradzane, jakie świadectwa brzmią „właściwie” i szybko uczy się języka grupy.
Czasem wystarczy kilka reakcji. Ktoś raz szczerze powiedział o wątpliwościach i dostał natychmiast wykład zamiast wysłuchania. Następnym razem już nic nie powie.
To jest bardzo ważna odpowiedzialność wspólnoty. Jeżeli na każdą słabość reagujemy podejrzliwością, ludzie nie przestaną mieć słabości. Przestaną o nich mówić.
I wtedy z zewnątrz wszystko wygląda lepiej, a problemy schodzą pod ziemię.
Czy każdy powinien wiedzieć wszystko?
Autentyczność nie oznacza chyba publicznego opowiadania o wszystkim.
Nie. Prywatność nie jest obłudą. Są sprawy, które należą do małżeństwa, rodziny, rozmowy duszpasterskiej albo bardzo zaufanej relacji.
Można być prawdziwym i jednocześnie dyskretnym. Problem pojawia się wtedy, gdy buduję publiczny obraz człowieka bez problemów i zaczynam sam wierzyć w tę rolę.
Paweł mówi o noszeniu brzemion jedni drugich. Żeby ktoś mógł pomóc mi nieść ciężar, przynajmniej ktoś musi wiedzieć, że go mam.
„Jedni drugich brzemiona noście, a tak wypełnicie zakon Chrystusowy.” (Gal. 6:2)
Bezpieczna przestrzeń czy brak wymagań?
Mam czasem opór wobec określenia „bezpieczna przestrzeń”, bo bywa rozumiane jako miejsce, gdzie nikt nie może zakwestionować mojego myślenia.
Dlatego trzeba je dobrze zdefiniować. Bezpieczeństwo nie polega na tym, że zawsze usłyszę to, co chcę. Polega na tym, że mogę powiedzieć prawdę bez obawy, że zostanę poniżony, obgadany albo użyty jako przykład w następnej rozmowie.
I że trudna odpowiedź może przyjść później, po wysłuchaniu, a nie natychmiast jak młotek.
Miłość nie rezygnuje z prawdy. Prawda nie potrzebuje pogardy. Dojrzała wspólnota powinna umieć połączyć jedno z drugim.
Co robi lider?
Liderzy bardzo mocno kształtują kulturę. Jeżeli prowadzący nigdy nie przyznaje się do błędu, ludzie szybko uczą się, że dojrzałość oznacza bezbłędność.
I odwrotnie: lider nie powinien zamieniać wspólnoty w miejsce publicznego rozładowywania każdej swojej emocji. Potrzebna jest odpowiedzialna szczerość.
Może jednym z najzdrowszych zdań lidera jest czasem: „nie wiem”, „pomyliłem się”, „muszę to sprawdzić”. To obniża poziom teatralności w całej grupie.
Bo autentyczność zaczyna się od zgody, że chrześcijanin w drodze nie jest jeszcze chrześcijaninem skończonym.
Po rozmowie
Autentyczność w kościele nie oznacza rezygnacji z przemiany ani publicznego odsłaniania całego życia. Oznacza życie bez konieczności podtrzymywania fałszywego obrazu własnej duchowości.
Bezpieczna wspólnota to taka, w której można mówić o słabości bez poniżenia, a równocześnie usłyszeć prawdę bez pogardy. Taka kultura wymaga dyskrecji, cierpliwego słuchania, odpowiedzialnego napominania i liderów, którzy sami nie udają bezbłędnych.
Zostań z tym pytaniem
1. Czy w zborze mam choć jedną osobę, przed którą mogę uczciwie powiedzieć, z czym się zmagam?
2. Jak reaguję, gdy ktoś przyznaje się przy mnie do wątpliwości, porażki albo grzechu?
3. Czy chronię cudzą szczerość, czy później używam jej w rozmowach z innymi?
4. Czy mój obraz duchowości jest prawdziwy, czy częściowo zbudowany pod oczekiwania otoczenia?
5. Co mogę zrobić, aby inni czuli przy mnie, że mogą mówić prawdę bez strachu przed upokorzeniem?
Teksty do dalszego przeczytania
Ps. 32:3–5; Jak. 5:16; Gal. 6:1–2; Efez. 4:15,25; 1 Jana 1:7–9; 2 Kor. 12:9–10.
