Konflikt jest nieunikniony wszędzie tam, gdzie spotykają się ludzie o różnych potrzebach, charakterach i ocenach sytuacji. Sam fakt konfliktu nie świadczy jeszcze o braku miłości ani o duchowej porażce. Znacznie więcej mówi sposób, w jaki konflikt przeżywamy.
Jedni unikają napięcia za wszelką cenę. Inni wchodzą w spór natychmiast i z pełną siłą. Są też tacy, którzy „dla pokoju” długo milczą, a potem wybuchają. Gdzie między ucieczką i eskalacją znajduje się biblijna dojrzałość?
Czy dobry chrześcijanin unika konfliktów?
Często pokój utożsamiamy z brakiem konfliktu. Jeśli wszyscy milczą i nikt się nie sprzeciwia, wydaje się, że jest dobrze.
Tylko że cisza może oznaczać również strach. W rodzinie albo zborze może być bardzo spokojnie, bo ludzie nauczyli się, że nie wolno mówić o problemach.
Jezus mówił o czyniących pokój, a nie o tych, którzy zawsze unikają napięcia. Czynienie pokoju czasem wymaga właśnie trudnej rozmowy.
Czyli konflikt może być czymś, przez co trzeba przejść, żeby prawdziwy pokój w ogóle był możliwy.
Ucieczka też jest strategią
Nie każde odejście od rozmowy jest tchórzostwem. Czasem trzeba przerwać, bo emocje są zbyt duże.
Tak, tylko ważne, czy wracamy. „Potrzebuję godziny, potem porozmawiamy” jest czymś innym niż zniknięcie na tydzień.
Unikanie ma krótkoterminową zaletę: napięcie spada. Ale problem zostaje. I często rośnie pod powierzchnią.
Są też sytuacje przemocy albo realnego zagrożenia, gdzie odejście jest potrzebne dla bezpieczeństwa. Nie wolno każdej próby wycofania nazywać brakiem przebaczenia.
A co z „walką o prawdę”?
Druga skrajność to człowiek, który każdy konflikt traktuje jak bitwę. Ma być zwycięzca i przegrany.
Szczególnie gdy do sporu dołożymy przekonanie, że bronimy prawdy. Wtedy bardzo łatwo usprawiedliwić ton, pogardę czy publiczne upokorzenie.
Można mieć rację w sprawie i zachować się źle wobec człowieka.
Paweł pisał, żeby sługa Pański nie wdawał się w kłótnie, lecz był łagodny i zdolny do pouczania. To nie jest rezygnacja z prawdy. To dyscyplina sposobu, w jaki prawdę przekazujemy.
Najpierw ustalmy, o co naprawdę się spieramy
W konflikcie często rozmawiamy o pięciu rzeczach naraz. Zaczynamy od jednego zdarzenia, a kończymy na całej historii relacji.
Dlatego dobrze wracać do konkretu: co się wydarzyło? Co było ustalone? Co zostało powiedziane?
I oddzielać fakt od interpretacji. „Nie odpisałeś mi przez dwa dni” jest faktem. „Lekceważysz mnie” jest już interpretacją. Może być trafna, ale trzeba ją sprawdzić.
To drobiazg, ale bardzo zmienia rozmowę. O faktach łatwiej rozmawiać niż o przypisanych intencjach.
Czy zawsze trzeba dojść do zgody?
Co, jeśli po uczciwej rozmowie nadal myślimy inaczej?
To chyba normalne. Jedność nie oznacza, że wszyscy mają identyczną ocenę każdej sprawy.
Dojrzałość polega czasem na tym, że umiemy ustalić, jak będziemy funkcjonować mimo różnicy. Nie każda rozbieżność wymaga zwycięzcy.
Trzeba jednak odróżnić różnicę opinii od krzywdy i grzechu. Jeśli ktoś oszukuje, stosuje przemoc albo łamie zobowiązania, nie wystarczy powiedzieć: „mamy inne zdanie”.
Konflikt w zborze
W zborze konflikt jest trudniejszy, bo łatwo dołączyć język duchowy: „Bóg mi pokazał”, „ty nie masz pokory”, „sprzeciwiasz się autorytetowi”.
I wtedy zwykły spór o decyzję robi się konfliktem sumień.
Dlatego trzeba szczególnie trzymać się faktów, tekstu biblijnego i ustalonych zasad. Duchowy język nie może służyć do wygrywania rozmowy.
A przywódcy powinni umieć przyjąć, że ktoś się z nimi nie zgadza. Autorytet, który toleruje tylko potakiwanie, szybko przestaje być bezpieczny.
Jak rozmawiać?
Spróbujmy zakończyć kilkoma praktycznymi zasadami.
Rozmawiać możliwie wcześnie, zanim w głowie powstanie cała opowieść o intencjach drugiej osoby.
Nie prowadzić ważnego konfliktu przez wiadomości tekstowe, jeśli można spotkać się albo porozmawiać głosem.
Opisywać zachowanie zamiast oceniać cały charakter.
Umieć powiedzieć: „w tym punkcie miałeś rację”. To czasem rozbraja połowę konfliktu.
I wiedzieć, kiedy potrzebny jest mediator. Nie każdy spór trzeba rozwiązać wyłącznie we dwoje, szczególnie gdy emocje i historia są już bardzo obciążone.
Po rozmowie
Konflikt sam w sobie nie musi być duchową porażką. Może ujawnić realny problem, niewypowiedziane oczekiwania albo różnicę, którą trzeba nauczyć się uczciwie przeżywać. Najbardziej destrukcyjne bywają dwa skrajne style: unikanie każdej trudnej rozmowy oraz traktowanie sporu jak walki o zwycięstwo.
Biblijna dojrzałość łączy prawdę, łagodność i odpowiedzialność. Czasem trzeba się zatrzymać, czasem stanowczo postawić granicę, czasem przyznać błąd, a czasem zaakceptować, że mimo rozmowy różnica zdań pozostanie.
Zostań z tym pytaniem
1. Czy w konflikcie częściej uciekam, atakuję czy próbuję rozmawiać?
2. Czy potrafię oddzielić fakty od własnej interpretacji intencji drugiej osoby?
3. Jak reaguję, gdy w czasie sporu odkrywam, że w jednym punkcie nie mam racji?
4. Czy używam języka religijnego do wzmacniania własnej pozycji?
5. Czy istnieje konflikt, który odkładam tak długo, że sama zwłoka zaczyna być częścią problemu?
Teksty do dalszego przeczytania
Przyp. 15:1; Mat. 5:9,23–24; Mat. 18:15–17; Rzym. 12:17–21; Efez. 4:25–32; Filip. 2:1–4; 2 Tym. 2:23–25; Jak. 1:19–20.
