Duchowy rozwój rzadko przypomina prostą linię biegnącą stale w górę. Są okresy intensywnego uczenia się i zmian, a potem miesiące, w których niewiele wydaje się dziać. Człowiek czyta Biblię, modli się, uczestniczy w życiu zboru, a jednak zaczyna pytać: czy ja w ogóle jeszcze rosnę?
Problem komplikuje fakt, że rozwój duchowy łatwo pomylić z emocjonalnym entuzjazmem, ilością aktywności albo liczbą przeczytanych książek. Jak więc rozpoznać prawdziwy wzrost? I kiedy spokojny okres życia staje się stagnacją?
Czy wzrost musi być widoczny?
Kiedy mówimy „wzrost duchowy”, od razu pojawia się obraz zmiany. Tylko co właściwie ma się zmieniać? Wiedza? Emocje? zachowanie?
Czasem mierzymy wzrost tym, że człowiek jest bardziej aktywny. Więcej robi, częściej zabiera głos, angażuje się. Ale ktoś może być bardzo zajęty religijnie i jednocześnie stać w miejscu w charakterze.
Paweł dużo częściej wskazuje na owoce: cierpliwość, miłość, panowanie nad sobą, zdolność znoszenia innych, uczciwość. To trudniejsze do policzenia niż liczba spotkań.
I często mniej spektakularne. Człowiek może po roku powiedzieć: kiedyś odpowiadałem natychmiast gniewem, a dziś potrafię się zatrzymać. To nie wygląda jak wielkie duchowe wydarzenie, ale jest realną zmianą.
Stagnacja czy spokojny okres?
Można też popaść w obsesję rozwoju. Ciągle coś poprawiać, analizować i sprawdzać, czy jestem już wystarczająco duchowy.
Tak. Nie każdy spokojny okres jest stagnacją. Drzewo zimą nie wygląda na rosnące, a jednak żyje. W człowieku też bywają procesy mniej widoczne.
Dla mnie znakiem stagnacji byłaby raczej utrata wrażliwości. Człowiek przestaje pytać, przestaje się korygować, każde napomnienie traktuje jak atak i właściwie uważa, że już wszystko wie.
Albo żyje stale tym, czego nauczył się dziesięć lat temu, ale Słowo nie wpływa już na bieżące decyzje.
Wiedza może udawać wzrost
To szczególnie ważne w środowisku, które ceni Biblię. Można zdobywać coraz większą wiedzę i jednocześnie stawać się coraz trudniejszym człowiekiem.
Czyli znać coraz więcej argumentów i coraz mniej cierpliwości do tych, którzy ich nie znają.
Wtedy wiedza zaczyna służyć budowaniu przewagi. A Jakub przypomina, że nie wystarczy słuchać Słowa; trzeba je wykonywać.
Czasem prostym testem wzrostu jest pytanie: czy ludzie najbliżsi odczuwają, że moja wiara czyni mnie bardziej godnym zaufania, łagodniejszym, uczciwszym? Oni widzą coś, czego nie widać na spotkaniu zborowym.
Czy kryzys oznacza cofanie się?
Są też okresy pytań, wątpliwości, zmęczenia. Człowiek czuje się wtedy duchowo słabszy i może uznać, że się cofa.
A czasem kryzys właśnie odsłania to, co wcześniej było powierzchowne. Wiara może przejść od prostych odpowiedzi do bardziej dojrzałego zaufania. Nie każdy kryzys jest wzrostem, ale sam fakt trudności nie dowodzi regresu.
Czyli trzeba patrzeć bardziej na kierunek niż na pojedynczy tydzień.
Tak. Jeśli po upadku wracam, uczę się, naprawiam relacje i dalej szukam Boga, to również jest część wzrostu.
Jakie pytania warto sobie zadawać?
Spróbujmy konkretnie. Po czym mogę rozpoznać, że rosnę?
Czy szybciej zauważam własny błąd?
Czy łatwiej mi przyznać rację komuś innemu?
Czy moje słowa są bardziej odpowiedzialne?
Czy coraz mniej potrzebuję uznania ludzi?
Dodałbym: czy lepiej rozumiem Słowo i czy to rozumienie wpływa na decyzje. Rozwój obejmuje myślenie, charakter i praktykę.
Co robić, gdy rzeczywiście stoimy w miejscu?
Nie zaczynałabym od wielkiego planu naprawczego. Czasem trzeba wrócić do jednej zaniedbanej rzeczy: regularnej modlitwy, czytania, pojednania z kimś, uporządkowania czasu.
I poprosić kogoś dojrzałego o uczciwą opinię. Sami potrafimy zarówno przesadnie się oskarżać, jak i bardzo skutecznie usprawiedliwiać.
Wzrost chrześcijański nie jest projektem samodoskonalenia. Ostatecznie chodzi o coraz wierniejsze poddawanie życia Bogu. Dyscyplina pomaga, ale celem jest człowiek przemieniony, nie człowiek z perfekcyjnym harmonogramem.
Po rozmowie
Duchowy wzrost jest często cichy. Objawia się nie tylko większą wiedzą, lecz także zmianą sposobu reagowania, większą odpowiedzialnością, zdolnością przyjmowania korekty i coraz bardziej świadomym posłuszeństwem Słowu.
Stagnacja zaczyna się tam, gdzie znika gotowość do uczenia się i zmiany. Spokojny okres nie musi oznaczać cofania się. Warto patrzeć na kierunek życia w dłuższej perspektywie i pytać nie tylko „ile wiem?”, ale „kim się staję?”.
Zostań z tym pytaniem
1. Jak zmienił się mój sposób reagowania na konflikt w ostatnich kilku latach?
2. Czy moja wiedza biblijna przekłada się na zachowanie wobec najbliższych?
3. Czy potrafię przyjąć korektę bez natychmiastowej obrony?
4. W jakiej jednej dziedzinie od dawna wiem, co powinienem zrobić, ale tego nie robię?
5. Czy mierzę duchowość aktywnością i emocjami, czy owocem widocznym w codziennym życiu?
Teksty do dalszego przeczytania
Ps. 1:1–3; Jana 15:1–8; Rzym. 12:1–2; Gal. 5:22–25; Efez. 4:11–16; Filip. 1:6; Jak. 1:22–25; 2 Piotra 1:5–8.
