„Musisz się na nowo narodzić” – słowa Jezusa skierowane do Nikodema należą do najbardziej znanych zdań Nowego Testamentu. Łatwo jednak zamienić je w religijne hasło. Czy nowonarodzenie oznacza zmianę wyznania, przyjęcie nowej doktryny, silne przeżycie, chrzest, moralną poprawę – czy coś głębszego?
Wtorkowa rozmowa dotyczyła także pytania bardziej niewygodnego: czy można być religijnym, znać Biblię, należeć do wspólnoty i mimo to nie przejść rzeczywistej wewnętrznej przemiany.
Nikodem był religijny – i usłyszał, że musi narodzić się na nowo
To chyba najlepszy punkt wyjścia. Jezus nie mówi tych słów do człowieka obojętnego religijnie. Nikodem jest faryzeuszem, nauczycielem Izraela, zna Pismo i poważnie traktuje Boga.
Właśnie dlatego ta scena jest tak mocna. Wiedza religijna, tradycja, pozycja i praktyki nie zastępują nowego narodzenia. Można znać język wiary i jednocześnie potrzebować fundamentalnej przemiany.
Czyli nowonarodzenie nie może oznaczać po prostu: „dowiedziałem się kilku prawd, których wcześniej nie znałem”.
Ani „zmieniłem kościół”. Człowiek może przejść z jednego środowiska do drugiego, wymienić cały zestaw poglądów i nadal pozostać tym samym człowiekiem w sposobie traktowania ludzi, pieniędzy, własnej dumy czy grzechu.
To jest chyba jeden z najważniejszych testów. Zmiana poglądów może być potrzebna, ale sama w sobie nie jest jeszcze zmianą serca.
Co właściwie ma się zmienić?
Jeżeli nie chodzi tylko o przekonania, to o co?
Biblia używa kilku obrazów: nowe narodzenie, nowe stworzenie, nowe serce, przejście ze śmierci do życia. Wszystkie mówią o zmianie kierunku i źródła życia. Człowiek zaczyna inaczej odnosić się do Boga, grzechu, prawdy i ludzi.
Czy to musi być gwałtowne doświadczenie, które potrafię dokładnie datować?
Nie widzę takiego wymogu. U Pawła przemiana była dramatyczna. U innych mogła przebiegać spokojniej. Istotniejsze od pamięci konkretnej godziny jest to, czy w życiu rzeczywiście pojawił się nowy kierunek.
Bo można też bardzo dobrze pamiętać emocjonalne wydarzenie, a po latach nie być w stanie wskazać żadnego owocu.
Wiara, pokuta i posłuszeństwo
Jak rozpoznać ten nowy kierunek bez robienia listy, która znowu stanie się religijnym testem?
Nowy Testament łączy nawrócenie z wiarą w Chrystusa i pokutą. Pokuta to coś więcej niż poczucie winy. To zmiana myślenia, która prowadzi do zmiany drogi. Człowiek przestaje usprawiedliwiać grzech i zaczyna uczyć się posłuszeństwa.
Ale nowonarodzony człowiek nadal grzeszy.
Oczywiście. Pierwszy List Jana jest bardzo trzeźwy: mówi zarówno o tym, że wierzący mogą zgrzeszyć, jak i o tym, że nie mogą uczynić grzechu swoim normalnym, akceptowanym stylem życia. Chodzi o kierunek, nie o bezgrzeszną doskonałość od pierwszego dnia.
Czyli różnica nie polega na tym, że wcześniej upadałem, a teraz nigdy nie upadam. Raczej na tym, co robię z grzechem, kiedy go rozpoznaję.
A co z chrztem?
W rozmowie o nowonarodzeniu prędzej czy później pojawi się chrzest. Jak go umieścić we właściwym miejscu?
W Nowym Testamencie wiara, pokuta i chrzest bardzo często występują blisko siebie. Chrzest jest publicznym wejściem na drogę uczniostwa i obrazem zjednoczenia z Chrystusem w śmierci i nowym życiu. Nie wolno go lekceważyć.
Ale sam obrzęd nie może zastąpić przemiany.
Dokładnie. Woda nie działa mechanicznie. Człowiek może przejść przez rytuał bez wiary i pokuty. Dlatego biblijny chrzest ma sens jako odpowiedź świadomego człowieka na Ewangelię.
To chroni przed dwiema skrajnościami: przed traktowaniem chrztu jako zbędnego symbolu i przed przypisywaniem samemu rytuałowi mocy, której Biblia wiąże z działaniem Boga i odpowiedzią wiary.
Czy można być religijnym bez nowego życia?
Wracamy do trudnego pytania z początku. Jak można być latami we wspólnocie i tego nie zauważyć?
Bo środowisko religijne daje wiele zewnętrznych wskaźników. Można znać pieśni, słownictwo, zasady, odpowiedzi na pytania i zachowywać się poprawnie.
A Jezus wielokrotnie przenosi uwagę głębiej: na serce, motyw, miłość, prawdę, miłosierdzie. Nowe życie zaczyna być widoczne właśnie tam, gdzie nikt nie daje punktów za religijność.
„Jeśli się kto nie narodzi na nowo, nie może ujrzeć Królestwa Bożego.” (Jan 3:3)
Czyli pytanie „do jakiego kościoła należysz?” jest dużo mniej ważne niż pytanie „co Ewangelia zrobiła z twoim życiem?”.
I chyba warto je najpierw zadać sobie, zanim zaczniemy badać innych.
Owoc rośnie w czasie
Na koniec: czy po nowonarodzeniu wszystko zmienia się od razu?
Zmienia się kierunek, ale charakter dojrzewa. Nowe życie trzeba rozwijać. Uczeń Chrystusa uczy się przebaczać, panować nad sobą, mówić prawdę, służyć, kochać, rezygnować z pychy. To proces.
Czyli narodzenie jest początkiem, a nie metą.
Tak jak w zwykłym życiu. Nikt nie oczekuje od noworodka dojrzałości dorosłego, ale jeśli po wielu latach nie ma żadnego wzrostu, pojawia się pytanie, co się dzieje.
To zostawia nas z pytaniem bardzo osobistym: nie tylko „czy kiedyś się nawróciłem?”, lecz „czy to nowe życie rzeczywiście dziś we mnie rośnie?”.
Po rozmowie
Nowonarodzenie w biblijnym sensie jest czymś głębszym niż zmiana poglądów, środowiska religijnego albo zewnętrznych praktyk. Obejmuje zwrot ku Bogu, wiarę w Chrystusa, pokutę i początek nowego sposobu życia.
Nie oznacza natychmiastowej doskonałości. Jego owoc dojrzewa w czasie, ale powinien być widoczny w stosunku do grzechu, prawdy, posłuszeństwa, miłości i relacji z ludźmi.
Najbardziej niebezpieczna może być religijność, która daje człowiekowi poczucie bezpieczeństwa, choć nigdy nie doprowadziła go do osobistej odpowiedzi na wezwanie Chrystusa.
Zostań z tym pytaniem
1. Czy moja wiara jest głównie zbiorem przekonań, czy zmienia również sposób, w jaki żyję?
2. Jak zmienił się mój stosunek do grzechu, prawdy i posłuszeństwa Bogu?
3. Czy potrafię wskazać owoce duchowego wzrostu z ostatnich lat?
4. Czy nie opieram poczucia bezpieczeństwa na samym członkostwie, wiedzy albo praktykach religijnych?
5. W jakim obszarze nowego życia potrzebuję dziś dalszego wzrostu?
Teksty do dalszego przeczytania
Jan 3:1–8 • Ezech. 36:25–27 • Dz. 2:37–41 • Rzym. 6:3–11 • 2 Kor. 5:17 • Tyt. 3:4–7 • 1 Jana 2:3–6 • 1 Jana 3:1–10
