Jak mówić o etyce seksualnej bez pogardy, uproszczeń i przemocy językowej?
Rozmowa o homoseksualizmie szybko staje się rozmową o znacznie większej liczbie spraw: o Biblii, seksualności, cierpieniu, tożsamości, kulturze, języku i sposobie traktowania ludzi.
Najpierw człowiek
Zanim zaczniemy cytować teksty biblijne, chciałbym ustalić jedną rzecz: jak chrześcijanin powinien patrzeć na człowieka, który ma inne doświadczenie seksualności niż on sam?
Jak na człowieka. To brzmi banalnie, a jednak właśnie tutaj łatwo o odczłowieczenie. Można tak bardzo skupić się na sporze moralnym, że przestajemy widzieć konkretną osobę: jej historię, samotność, lęk, relacje rodzinne, pragnienie akceptacji. Biblijne przekonania nie dają prawa do pogardy.
I odwrotnie: szacunek dla człowieka nie wymaga uznania każdego wyboru moralnego za dobry. W chrześcijaństwie te dwie rzeczy powinny iść razem: godność osoby i możliwość moralnej oceny zachowania.
To jest zresztą zasada szersza niż ten jeden temat. Każdy z nas chce, żeby jego wartość jako człowieka nie była redukowana do jednego grzechu, jednego błędu czy jednej sfery życia.
Co właściwie mówi Biblia?
Jeśli trzymamy się tekstu biblijnego, obraz jest dość spójny: seksualność zostaje osadzona w relacji mężczyzny i kobiety oraz w małżeństwie. Nowy Testament wymienia praktyki homoseksualne wśród zachowań, które podlegają ocenie moralnej. Równocześnie na tych samych listach znajdują się inne grzechy: chciwość, rozpusta, pijaństwo, oszustwo. Nie ma podstaw do tworzenia z jednego grzechu specjalnej kategorii ludzi gorszych od innych.
„A takimi niektórzy z was byli; aleście obmyci, uświęceni i usprawiedliwieni w imieniu Pana Jezusa Chrystusa.” (1 Kor. 6:11, BW)
Ten tekst jest ciekawy, bo mówi o zmianie życia, a jednocześnie przypomina, że zbór składa się z ludzi, którzy przyszli z bardzo różnych historii. Nikt nie ma podstaw, żeby patrzeć z góry.
Orientacja, pragnienie i czyn
W rozmowie trzeba jeszcze odróżnić odczuwane pragnienie od działania. Człowiek może doświadczać skłonności, których sam nie wybrał. Etyczna odpowiedzialność dotyczy tego, co z tym robi, jak kształtuje swoje życie i jakie decyzje podejmuje. Podobny mechanizm dotyczy wielu innych obszarów: złości, pożądania, zazdrości, uzależniających impulsów.
To ważne również duszpastersko. Jeśli ktoś mówi: „mam takie odczucia”, pierwszą odpowiedzią nie powinno być oskarżenie. Najpierw trzeba umieć słuchać. Człowiek może przez lata nosić temat, o którym nikomu nie mówił, bo boi się reakcji.
I nie powinniśmy obiecywać prostych rozwiązań. Zdanie „pomódl się, a wszystko minie” może wyrządzić ogromną krzywdę. Modlitwa ma swoje miejsce, lecz dojrzewanie duchowe nie zawsze oznacza zniknięcie każdej trudnej skłonności.
Czy znamy przyczynę?
W pierwotnym pytaniu pojawiała się myśl o traumie, molestowaniu czy przemocy. Czy możemy powiedzieć, że homoseksualizm wynika właśnie z takich doświadczeń?
Nie powinniśmy robić takiego założenia wobec konkretnej osoby. Ludzkie historie są bardzo różne. Trauma i przemoc mogą wpływać na seksualność, relacje i obraz siebie, jednak nie mamy podstaw, żeby każdej osobie homoseksualnej przypisywać taki sam mechanizm. Gdy ktoś do nas przychodzi, nie diagnozujemy jego przeszłości na podstawie jednej informacji o orientacji.
To też kwestia uczciwości. Chrześcijanin nie powinien używać słabych argumentów tylko dlatego, że wspierają wniosek, z którym się zgadza. Możemy bronić biblijnej etyki seksualnej bez tworzenia teorii, których nie potrafimy wykazać.
Język może ranić bardziej niż argument
Słowa typu „zboczeniec”, „chory”, „obrzydliwy” zamykają rozmowę. Można potem powiedzieć, że broniliśmy prawdy, tylko że drugi człowiek usłyszał przede wszystkim pogardę. Jezus potrafił jasno mówić o grzechu i jednocześnie przyciągał ludzi, których religijne otoczenie odrzucało.
Czyli możemy powiedzieć: „uważam tę praktykę za sprzeczną z Biblią”, bez oceniania całego człowieka.
Tak. I warto pamiętać, że osoba może mieć zupełnie inne pytanie niż to, na które my chcemy odpowiedzieć. Może pytać: „czy jest dla mnie miejsce wśród chrześcijan?”, „czy ktoś będzie ze mną rozmawiał?”, „czy mogę szukać Boga?”.
Zbór jako miejsce prawdy i łaski
Zbór powinien mieć jasną etykę. Powinien też być miejscem, gdzie człowiek może powiedzieć prawdę o swoich zmaganiach bez obawy, że stanie się przedmiotem plotek. Jeśli wymagamy szczerości, musimy stworzyć warunki, w których szczerość nie jest karana upokorzeniem.
To dotyczy również osób heteroseksualnych. Seksualność każdego człowieka podlega zasadom. Wierność, czystość, panowanie nad sobą, zakaz cudzołóstwa i wykorzystywania innych obowiązują wszystkich. W przeciwnym razie powstaje wrażenie, że chrześcijańska etyka seksualna ma tylko jeden temat.
Po rozmowie
Biblijna ocena zachowań seksualnych może być wyrażona jasno i spokojnie. Język pogardy osłabia świadectwo, a uproszczone teorie o przyczynach ludzkiej seksualności często prowadzą do niesprawiedliwych ocen.
Dojrzałe podejście łączy wierność przekonaniom, szacunek dla godności człowieka, ostrożność w psychologicznych diagnozach oraz gotowość do długiej, uczciwej rozmowy.
Zostań z tym pytaniem
1. Czy potrafię rozmawiać o grzechu bez pogardy wobec człowieka?
2. Czy odróżniam odczuwane pragnienie od podjętego działania?
3. Czy nie przypisuję ludziom przyczyn i historii, których naprawdę nie znam?
4. Czy w moim zborze człowiek może bezpiecznie powiedzieć o trudnym zmaganiu?
5. Czy stosuję tę samą powagę moralną do własnych grzechów i słabości?
Teksty do dalszego przeczytania
1 Mojż. 1:27–28 • Mat. 19:4–6 • Rzym. 1:24–27 • 1 Kor. 6:9–11 • Gal. 6:1–2
