Słowo „cud” używane jest bardzo szeroko. Dla jednego cudem jest niespodziewane wyzdrowienie, dla drugiego szczęśliwe uniknięcie wypadku, dla jeszcze kogoś znalezienie miejsca parkingowego w odpowiednim momencie. W internecie można znaleźć tysiące relacji o uzdrowieniach, znakach i nadprzyrodzonych wydarzeniach.
Ale Biblia używa znaków i cudów w sposób znacznie bardziej wymagający. Dlatego pytanie nie brzmi tylko: „czy wierzymy, że Bóg może działać?”. Trzeba też zapytać, co właściwie nazywamy cudem, jak oceniać świadectwa i czy każde niezwykłe wydarzenie jest dowodem bezpośredniej nadprzyrodzonej interwencji.
Najpierw definicja
Zacznijmy od podstaw. Co to właściwie jest cud?
Jeżeli każde bardzo szczęśliwe lub mało prawdopodobne wydarzenie nazwiemy cudem, słowo szybko straci znaczenie. W Biblii cuda są wyjątkowymi działaniami Boga, często przekraczającymi zwykły bieg natury i pełniącymi określoną funkcję: potwierdzają posłannictwo, objawiają Bożą władzę, przynoszą ratunek albo stanowią znak.
Czyli wyzdrowienie po operacji nie musi być cudem w ścisłym sensie, nawet jeśli jesteśmy za nie ogromnie wdzięczni Bogu. Mogło być rezultatem leczenia, zdolności organizmu i dobrej opieki.
Ale to nie odbiera Bogu miejsca. Można widzieć Jego dobroć również w zwykłych środkach. Problem zaczyna się wtedy, gdy uznajemy, że działanie Boga musi być spektakularne, żeby było prawdziwe.
I w drugą stronę: jeśli wszystko nazwiemy cudem, nie będziemy umieli rozpoznać, czym biblijne cuda różniły się od codziennej opatrzności.
Cuda w Biblii nie były sztuczkami
Co wyróżnia biblijne cuda?
Przede wszystkim są osadzone w historii zbawienia. Znaki Mojżesza wiążą się z wyjściem Izraela. Cuda Eliasza i Elizeusza pojawiają się w określonym momencie prorockiej konfrontacji. W Ewangeliach cuda Jezusa potwierdzają Jego tożsamość i zapowiadają odnowienie. W Dziejach znaki towarzyszą apostolskiemu świadectwu. Nie są religijną rozrywką ani stałym programem cotygodniowego spotkania.
I często są publiczne oraz sprawdzalne. Człowiek chromy chodzi, niewidomy widzi, zmarły wychodzi z grobu. To trochę inna kategoria niż opowieść: „poczułem ciepło w ramieniu, więc wiem, że zostałem uzdrowiony”.
W Biblii ludzie oczywiście też mogli kwestionować znaczenie znaku, ale nie dlatego, że nic się nie wydarzyło. Spór dotyczył tego, jak rozumieć to wydarzenie i skąd pochodzi moc.
To podnosi poprzeczkę dla współczesnych opowieści. Jeżeli ktoś twierdzi, że ma dar uzdrawiania podobny do apostolskiego, możemy zapytać, czy rezultaty są podobnie wyraźne i powtarzalne.
Czy brak darów apostolskich oznacza, że Bóg nie działa?
Tu pojawia się ważne pytanie. Jeśli uznajemy, że nadzwyczajne dary znaków miały szczególną rolę w okresie apostolskim, czy nie zamykamy Bogu możliwości działania dzisiaj?
Nie. To są dwie różne tezy. Można uważać, że urząd apostolski i związane z nim znaki nie są stałym wyposażeniem Kościoła w każdej epoce, a jednocześnie wierzyć, że Bóg jest suwerenny i może odpowiedzieć na modlitwę w sposób niezwykły. Nie mamy prawa powiedzieć Bogu, czego nie może zrobić.
Różnica jest między twierdzeniem „Bóg może uczynić cud” a „ten człowiek posiada dar czynienia cudów”. Pierwsze dotyczy Bożej suwerenności, drugie jest roszczeniem o szczególną zdolność i wymaga bardzo mocnych dowodów.
To uwalnia też od presji. Jeśli ktoś chory nie zostaje uzdrowiony, nie musimy wmawiać mu, że miał za mało wiary. Paweł sam wspomina o chorobach i o współpracownikach, którzy chorowali. Wiara nie jest techniką wymuszania rezultatu.
I modlitwa nie jest automatem: właściwa liczba słów plus odpowiednia pewność równa się cud.
Jak oceniać relacje o cudach?
Załóżmy, że ktoś mówi: „zostałem cudownie uzdrowiony”. Co robimy?
Najpierw nie kpić. Potem pytać. Jaka była diagnoza? Czy istnieje dokumentacja? Jakie było leczenie? Czy lekarze rzeczywiście uznawali stan za nieodwracalny? Co wydarzyło się później?
Trzeba znać zjawisko błędnej diagnozy, spontanicznej remisji, efektu placebo, naturalnych wahań objawów. To nie są argumenty przeciwko Bogu. To są zwykłe alternatywne wyjaśnienia, które uczciwy człowiek powinien sprawdzić.
Biblia nie uczy łatwowierności. „Wszystkiego doświadczajcie, co dobre, tego się trzymajcie”. To, że relacja jest religijna i wzruszająca, nie zwalnia nas z rozeznania. Wprost przeciwnie - im większe roszczenie, tym większa odpowiedzialność za jego sprawdzenie.
Szczególnie że fałszywa opowieść o uzdrowieniu może wyrządzić krzywdę choremu. Ktoś odstawia leczenie, bo uwierzył, że został uzdrowiony, albo czuje duchową winę, bo u niego cud się nie wydarzył.
A co z naszymi doświadczeniami?
Każdy z nas chyba zna sytuację, którą trudno opisać bez poczucia, że Bóg szczególnie pomógł. Czy powinniśmy o tym mówić?
Tak, tylko z pokorą języka. Mogę powiedzieć: „modliliśmy się i wydarzyło się coś, za co jestem Bogu bardzo wdzięczna”. Nie muszę natychmiast tworzyć dogmatycznej diagnozy mechanizmu.
Lubię zdanie: „widzę w tym Bożą opatrzność”. Ono zostawia miejsce na normalny przebieg zdarzeń i jednocześnie na wdzięczność. Przecież jeśli ktoś pomógł mi w odpowiednim momencie, nie musiał zostać teleportowany z nieba, żeby jego pomoc była dla mnie darem.
Nasza pamięć też jest selektywna. Pamiętamy pięć niezwykłych zbiegów okoliczności, a zapominamy setki modlitw, po których wydarzenia potoczyły się zwyczajnie. Dlatego osobiste doświadczenie jest ważne, ale słabe jako dowód dla całej doktryny.
Doktrynę budujemy na Piśmie. Doświadczenie możemy interpretować w świetle Pisma, ale nie powinno go zastępować.
Dlaczego ludzie chcą cudów?
Dlaczego temat cudów jest tak pociągający?
Bo wszyscy chcemy nadziei, szczególnie w chorobie i bezradności. To bardzo ludzkie.
I spektakularność przyciąga uwagę. Film „człowiek modli się wiernie przez dwadzieścia lat mimo cierpienia” ma mniejsze szanse na milion wyświetleń niż „guz zniknął w trzy minuty”.
Dochodzi potrzeba pewności. Cud ma być natychmiastowym dowodem: Bóg istnieje, Bóg mnie widzi, jestem na właściwej drodze. Tyle że Jezus ostrzegał przed wiarą uzależnioną wyłącznie od znaków.
Znaki mogą potwierdzać prawdę, ale Biblia zna również fałszywe znaki i zwodzenie. Dlatego niezwykłość sama w sobie nie jest kryterium prawdy. Najpierw pytamy o zgodność z Bożym Słowem.
Czyli człowiek może zobaczyć coś niezwykłego i nadal potrzebować rozeznania.
Modlitwa o uzdrowienie
Czy powinniśmy modlić się o uzdrowienie?
Tak. Biblia zachęca do przedstawiania Bogu próśb. Możemy prosić konkretnie i z ufnością. Jednocześnie ufność nie polega na przekonaniu, że znamy wynik. Jezus w Getsemane połączył bardzo konkretną prośbę z poddaniem się woli Ojca.
To bardzo ważne dla chorego. Możemy modlić się z nim bez składania obietnic, których Bóg nam nie dał. Być przy nim, pomagać, korzystać z leczenia i równocześnie prosić Boga.
Jeżeli nastąpi poprawa, dziękujemy. Jeżeli nie nastąpi, nie porzucamy człowieka z komunikatem, że jego wiara była za słaba.
I nie przeciwstawiamy lekarza Bogu. Jeśli złamana noga zostanie dobrze złożona, a organizm ją zrośnie, to nie jest mniej godne wdzięczności dlatego, że można opisać proces biologicznie.
To chyba przywraca cudom właściwe miejsce. Nie potrzebujemy mnożyć ich na siłę, żeby wierzyć, że Bóg działa.
Największy problem z pogonią za cudami
Co tracimy, kiedy wiara koncentruje się na niezwykłych wydarzeniach?
Możemy przestać dostrzegać to, co Biblia stawia w centrum: prawdę, posłuszeństwo, charakter, nadzieję zmartwychwstania. Człowiek może całe życie szukać spektakularnego znaku, a zaniedbywać zwykłą uczciwość i miłość.
Możemy też stać się podatni na manipulację. Ktoś pokazuje emocjonalne świadectwa, a potem na ich podstawie domaga się pieniędzy, posłuszeństwa albo uznania własnego autorytetu.
A przecież najtrudniejszym „cudem codzienności” bywa przemiana charakteru: ktoś uczy się przebaczać, przestaje kłamać, bierze odpowiedzialność, trwa wiernie mimo choroby. To może nie jest cud w ścisłym biblijnym znaczeniu, ale jest owocem, którego nie wolno lekceważyć.
Spektakularne rzeczy są ciekawe. Wierność jest mniej fotogeniczna.
A jednak to właśnie jej potrzebujemy przez większość życia.
Po rozmowie
Wiara w Bożą moc nie wymaga łatwowierności. Biblia pozwala modlić się o pomoc i uzdrowienie, a równocześnie nakazuje badać roszczenia, sprawdzać świadectwa i nie budować nauki na samym doświadczeniu.
Warto odróżniać cud w ścisłym, biblijnym sensie od opatrzności, naturalnego procesu i szczęśliwego zbiegu okoliczności. Możemy być wdzięczni Bogu za każde dobro bez konieczności nazywania każdego dobra cudem. A jeśli Bóg zechce działać w sposób nadzwyczajny, nie potrzebuje naszej przesady, by Jego działanie było wielkie.
Zostań z tym pytaniem
1. Co nazywam cudem i czy używam tego słowa zbyt szeroko?
2. Czy potrafię być wdzięczny Bogu również za pomoc, która przyszła zwyczajnymi środkami?
3. Jak sprawdzam relacje o uzdrowieniach i innych nadprzyrodzonych wydarzeniach?
4. Czy niezwykłe doświadczenie mogłoby skłonić mnie do przyjęcia nauki sprzecznej z Pismem?
5. Czy w modlitwie o uzdrowienie zostawiam miejsce na Bożą wolę, czy traktuję wiarę jak metodę osiągania wyniku?
6. Czy moja wiara potrafi trwać także wtedy, gdy nie dzieje się nic spektakularnego?
Teksty do dalszego przeczytania
Jan 20:30–31 • Dz. 2:22 • 2 Kor. 12:7–10 • 1 Tes. 5:21 • Mat. 7:22–23 • Filip. 4:6–7 • Jak. 5:13–16
