Rozmowa jest literackim opracowaniem inspirowanym tematami rzeczywistych wtorkowych spotkań. Nie jest stenogramem wypowiedzi uczestników.

Wiara potrafi bardzo mocno łączyć ludzi. Potrafi też ujawnić różnice, których wcześniej prawie nie było widać. Gdy jedna osoba zaczyna żyć według innych przekonań niż reszta rodziny, zmieniają się rytm tygodnia, sposób świętowania, dieta, wychowanie dzieci, rozmowy i decyzje.

Temat staje się jeszcze trudniejszy, gdy dotyczy najbliższych. Jak być wiernym własnemu sumieniu, a równocześnie nie traktować rodziny jak pola misyjnej kampanii? Jak szanować ludzi, których kochamy, kiedy nie podzielają naszych przekonań?

Kiedy wiara zaczyna różnić rodzinę

Gosia

W rodzinie różnica religijna nie jest abstrakcyjnym poglądem. Ona wchodzi do kuchni, kalendarza, sposobu spędzania soboty, świąt, wychowania dzieci. Dlatego emocje są zwykle większe niż podczas zwykłej dyskusji teologicznej.

Borys

Zwłaszcza kiedy ktoś zmienia przekonania już jako dorosły. Rodzina może to odebrać jak odrzucenie wspólnej tradycji: „czyli to, w czym cię wychowaliśmy, było złe?”. Nawet jeśli nowo wierzący wcale tak tego nie mówi.

Bożena

I wtedy łatwo wejść w tryb obronny. Chcemy wszystkim natychmiast wyjaśnić, dlaczego mamy rację. Tylko że bliscy często nie pytają jeszcze o argumenty. Oni pytają: „czy nadal jesteś z nami?”.

Tomasz

To bardzo ważne. Spór o doktrynę może być na powierzchni, a pod spodem jest lęk przed utratą więzi, zmianą obyczajów, oceną rodziny albo tym, że ktoś „odszedł od naszych”.

Alinka

Dlatego pierwszym świadectwem bywa nie wykład, lecz sposób, w jaki człowiek nadal okazuje szacunek, pomoc i zainteresowanie rodziną.

Świadectwo czy nacisk?

Gosia

Gdzie przebiega granica między dawaniem świadectwa a narzucaniem się?

Tomasz

Myślę, że w dużej mierze w zgodzie na wolność drugiego człowieka. Mogę powiedzieć, w co wierzę i dlaczego. Mogę odpowiedzieć na pytanie. Mogę zaprosić. Nie mogę jednak wymagać, żeby drugi człowiek był zainteresowany w takim samym stopniu jak ja.

Borys

Nowe przekonanie daje ogromną energię. Człowiek czyta, odkrywa, chce się dzielić. Rodzina po trzeciej godzinie rozmowy może mieć trochę mniej energii. I to nie musi oznaczać wrogości wobec Boga.

Bożena

Czasem trzeba pozwolić, żeby życie mówiło dłużej niż argument. Jeżeli po przyjęciu wiary jestem bardziej cierpliwa, uczciwa, odpowiedzialna i gotowa pomagać, bliscy widzą zmianę. Jeśli jestem głównie bardziej krytyczna wobec ich zwyczajów, zobaczą przede wszystkim krytykę.

Alinka

Piotr pisze o zdobywaniu drugiej osoby przez postępowanie, nawet bez wielu słów. To bardzo trzeźwe. Są momenty na rozmowę i momenty, kiedy każde kolejne zdanie tylko zamyka człowieka bardziej.

Czy dla pokoju można zrezygnować z przekonań?

Gosia

Z drugiej strony łatwo powiedzieć: dla świętego spokoju nie poruszajmy niczego. Czy pokój rodzinny może wymagać zrezygnowania z tego, co uważamy za posłuszeństwo Bogu?

Borys

Nie. Pokój nie oznacza braku granic. Jeżeli ktoś jest przekonany, że powinien święcić sabat, nie rozwiąże konfliktu przez udawanie, że ta sprawa nie ma znaczenia. To tylko przeniesie konflikt do wnętrza człowieka.

Tomasz

Kluczowy jest sposób. Mogę powiedzieć: „to jest dla mnie ważne i chcę być temu wierny”, bez dodawania: „a wy wszyscy żyjecie źle”. Jedno zdanie opisuje moje sumienie, drugie wydaje wyrok na ludzi.

Bożena

Czasem bliscy będą niezadowoleni mimo spokojnego sposobu. Nie mamy pełnej kontroli nad ich reakcją. „Jeśli można, o ile to od was zależy, ze wszystkimi ludźmi pokój miejcie” właśnie dlatego zawiera słowa „o ile to od was zależy”.

Alinka

Wierność i łagodność mogą iść razem. Trudność polega na tym, że łatwiej nam czasem wybrać jedną z nich.

Wspólne święta, zwyczaje i granice

Gosia

Najwięcej napięć bywa chyba przy rodzinnych zwyczajach. Co robić, kiedy rodzina obchodzi święto, którego my nie uznajemy?

Borys

Najpierw trzeba oddzielić element religijny od relacyjnego. Odmowa udziału w praktyce, którą uważam za niewłaściwą, nie musi oznaczać odmowy spotkania z rodziną. Czasem można być z bliskimi przy stole, a jednocześnie jasno nie uczestniczyć w określonej części obrzędu.

Tomasz

Oczywiście każda sytuacja jest inna. Trzeba pytać, co konkretny gest komunikuje. Nie wszystko, co kulturowe, jest aktem religijnym. Z drugiej strony nie wszystko można nazwać „tylko tradycją”, jeśli ma wyraźne znaczenie religijne.

Bożena

Ważne, żeby ustalenia komunikować wcześniej. Najgorszy moment na wyjaśnianie granic to pięć minut przed wydarzeniem, kiedy wszyscy są już emocjonalnie zaangażowani.

Alinka

I nie robić z każdego rodzinnego spotkania debaty apologetycznej. Bliscy muszą mieć prawo napić się herbaty bez ryzyka, że po drugim kawałku ciasta rozpocznie się wykład o historii tradycji.

Małżeństwo mieszane religijnie

Gosia

A co, jeśli różnica dotyczy małżeństwa?

Tomasz

Paweł w 1 Kor. 7 mówi bardzo wyraźnie, że jeśli niewierzący małżonek chce pozostawać w małżeństwie, wierzący nie powinien od niego odchodzić z powodu samej różnicy wiary. To mocno porządkuje myślenie.

Bożena

W praktyce potrzebne są konkretne ustalenia: dzieci, sposób spędzania dni świątecznych, jedzenie, udział w nabożeństwie, finanse. Nie da się wszystkiego zostawić na zasadzie „jakoś się ułoży”.

Borys

I trzeba uważać, żeby zborowa wspólnota nie zaczęła rywalizować z rodziną o człowieka. Wierzący ma obowiązki wobec małżonka i dzieci. Służba nie może być elegancką religijną nazwą dla zaniedbywania domu.

Alinka

Równie niebezpieczna jest presja w drugą stronę: „jeśli mnie kochasz, zrezygnujesz ze swoich przekonań”. Miłość nie powinna wymuszać łamania sumienia.

Gosia

Czyli potrzeba dużo rozmowy, cierpliwości i rozróżnienia między tym, co naprawdę jest zasadą wiary, a tym, co jest tylko naszym przyzwyczajeniem.

Kiedy rodzina atakuje lub wyśmiewa

Gosia

Co robić, kiedy rozmowa przestaje być spokojna i pojawia się wyśmiewanie?

Borys

Nie trzeba odpowiadać na każdą zaczepkę. Jezus też nie odpowiadał na każde pytanie w sposób, którego oczekiwali pytający. Można powiedzieć: „chętnie porozmawiam, jeśli naprawdę chcesz wiedzieć; nie chcę się kłócić”.

Tomasz

Granica jest potrzebna szczególnie wtedy, gdy rozmowa powtarza się w tej samej formie i służy tylko prowokowaniu. Szacunek dla rodziny nie oznacza zgody na poniżanie.

Bożena

Ale trzeba też sprawdzić własny ton. Czasem mówimy, że jesteśmy prześladowani, a tak naprawdę od początku rozmawialiśmy z pozycji moralnej wyższości i rodzina odpowiedziała podobnym językiem.

Alinka

Dobre pytanie brzmi: czy bliscy, którzy nie podzielają mojej wiary, czują ode mnie miłość również wtedy, kiedy nie chcą się zmienić? Jeśli nie, mogą odbierać całą moją życzliwość jako narzędzie nacisku.

Co możemy robić zawsze?

Gosia

Jeśli nie możemy zmusić bliskich do zainteresowania wiarą, co pozostaje?

Bożena

Być dobrą córką, synem, siostrą, bratem, rodzicem, małżonkiem. Pomagać, pamiętać, być obecnym. To brzmi zwyczajnie, ale właśnie w zwyczajności wiara jest najbardziej widoczna.

Borys

Modlić się za nich, ale też za siebie: o cierpliwość, mądrość, właściwy moment i ochronę przed pychą.

Tomasz

Być gotowym wyjaśnić swoją nadzieję, kiedy pojawi się prawdziwe pytanie. Piotr łączy to z łagodnością i szacunkiem. To bardzo ważne połączenie.

Alinka

I pamiętać, że człowiek nie jest projektem do naprawy. Jest naszym bliskim. Nawet jeśli nigdy nie przyjmie naszych przekonań, nadal ma prawo do naszej miłości.

Gosia

To chyba dobre miejsce na zakończenie. Wierność Bogu nie zwalnia nas z bycia dobrymi ludźmi dla własnej rodziny. Właśnie tam jest najtrudniej i najbardziej prawdziwie.

Po rozmowie

Różnica wiary w rodzinie dotyka znacznie więcej niż poglądów. Wchodzi w zwyczaje, czas, decyzje i emocje. Dlatego same argumenty rzadko wystarczają.

Dojrzała postawa łączy wierność własnemu sumieniu z szacunkiem dla wolności bliskich. Czasem trzeba mówić, czasem milczeć, czasem postawić granicę, a bardzo często po prostu przez długi czas dobrze żyć obok ludzi, których kochamy.

Zostań z tym pytaniem

1. Czy moi niewierzący bliscy czują ode mnie przede wszystkim miłość, czy przede wszystkim ocenę?

2. Czy potrafię mówić o swojej wierze bez wymagania, żeby druga osoba natychmiast odpowiedziała zainteresowaniem?

3. Które moje granice wynikają z rzeczywistego przekonania biblijnego, a które z przyzwyczajenia środowiska?

4. Czy próbuję rozwiązywać rodzinne napięcia odpowiednio wcześnie, czy dopiero w chwili konfliktu?

5. Czy w imię służby lub praktyk religijnych nie zaniedbuję obowiązków wobec najbliższych?

6. Jak mogę w najbliższym tygodniu okazać dobro bliskiej osobie, która nie podziela moich przekonań?

Teksty do dalszego przeczytania

1 Kor. 7:12–16 • 1 Piotra 3:1–2,15–16 • Rzym. 12:18 • Kol. 4:5–6 • Mat. 5:44 • 1 Tym. 5:8

← Współpraca - jak pracować z ludźmi i nie zgubić relacji?Czy dzisiaj doświadczamy cudów? - między wiarą, opatrznością i łatwowiernością →