Biblijna czujność nie polega na bezustannym wypatrywaniu katastrofy. Ma więcej wspólnego z trzeźwością, odpowiedzialnością i gotowością serca niż z życiem w napięciu.
W Biblii wezwanie do czuwania pojawia się wielokrotnie. Łatwo jednak pomylić czujność z niepokojem, śledzeniem każdej wiadomości i ciągłym pytaniem, czy właśnie rozpoczął się „ostatni etap”.
Wtorkowa rozmowa zaczęła się więc od pytania: jeśli mamy czuwać, to czego właściwie mamy pilnować – świata wokół nas czy własnego życia przed Bogiem?
Czujność czy napięcie?
Zacząłbym od rozróżnienia dwóch rzeczy. Czujność zakłada, że człowiek widzi rzeczywistość, rozpoznaje zagrożenia i jest gotowy do działania. Napięcie sprawia, że zagrożenia zaczynają wypełniać całą rzeczywistość. Wtedy już nie patrzymy, co się dzieje, tylko nieustannie szukamy potwierdzenia, że dzieje się coś złego.
Czyli można być bardzo zajętym „znakami czasu”, a jednocześnie przestać być naprawdę czujnym?
Tak. Jezus w Mateusza 24 i 25 mówi o czuwaniu, ale zaraz potem opowiada przypowieści o słudze, pannach i talentach. Wspólnym motywem jest wierność w czasie oczekiwania. Czuwanie nie polega tam na ustalaniu kalendarza. Człowiek ma być gotowy, ponieważ nie zna chwili.
To trochę odwraca akcent. My zwykle pytamy: „Co dzieje się na świecie?”, a tekst pyta: „Jak żyjesz, kiedy Pan jeszcze nie przyszedł?”.
I chyba właśnie to drugie pytanie jest trudniejsze, bo nie można odpowiedzieć na nie kolejnym filmem w internecie.
Czy znaki mają znaczenie?
Nie chciałbym jednak pójść w drugą skrajność. Biblia mówi przecież o wydarzeniach poprzedzających koniec. Jeśli wszystko sprowadzimy do ogólnego: „żyj dobrze”, to po co były proroctwa?
Zgoda. Znaki mają znaczenie. Problem zaczyna się wtedy, gdy z ogólnego obrazu próbujemy wycisnąć precyzję, której tekst nie daje. Wojny, niepokoje, zwiedzenia, prześladowania, kryzysy moralne – to wszystko Biblia każe brać poważnie. Jednocześnie Jezus ostrzega, żeby nie uznawać każdego wstrząsu za natychmiastowy koniec.
Historia jest tu dobrym nauczycielem. Chrześcijanie przeżywali wojny, epidemie, upadki państw, rewolucje. Wiele pokoleń miało mocne argumenty, żeby uważać własny czas za wyjątkowy.
A to nie znaczy, że nasz czas nie może być wyjątkowy. Znaczy tylko, że powinniśmy zachować pokorę.
Czyli czujność bez pewności siebie. To chyba dobry zestaw.
Co robi z nami nadmiar wiadomości?
Dzisiaj dochodzi jeszcze coś, czego wcześniejsze pokolenia nie znały w takiej skali: ciągły strumień informacji. W telefonie możemy w ciągu dziesięciu minut zobaczyć wojnę, trzęsienie ziemi, kryzys gospodarczy, skandal polityczny i trzy przepowiednie dotyczące przyszłości.
I wszystkie wyglądają jakby działy się obok naszego domu.
To zmienia proporcje. Człowiek wie o setkach dramatów, na które nie ma żadnego wpływu. Mózg odbiera je jako serię alarmów, ale nie może nic z nimi zrobić.
Czy ograniczenie wiadomości nie będzie jednak chowaniem głowy w piasek?
Nie, jeśli nadal pozostajemy poinformowani. Można sprawdzać wiadomości raz lub dwa razy dziennie, korzystać z kilku wiarygodnych źródeł i nie pozwalać, by telefon decydował, kiedy mamy się przestraszyć. Czujność potrzebuje informacji. Uzależnienie od alarmu potrzebuje kolejnej informacji.
To ważne także duchowo. Jeżeli piętnaście razy dziennie sprawdzam, czy świat już się kończy, może się okazać, że zaniedbuję człowieka siedzącego obok mnie.
Biblia mówi także o czuwaniu nad sobą
W Nowym Testamencie czujność bardzo często dotyczy własnego życia: modlitwy, wiary, nauki, pokus, relacji. Piotr pisze o trzeźwości i czuwaniu, bo przeciwnik szuka, kogo pożreć. Paweł wzywa starszych, żeby czuwali nad sobą i nad trzodą. To są konkretne obowiązki, a nie obserwacja nagłówków.
Czyli największe zagrożenie może być mniej widowiskowe niż wojna czy kryzys. Można przestać się modlić, oswoić z grzechem, stać się obojętnym, zaniedbać ludzi – i nadal doskonale orientować się w geopolityce.
Albo odwrotnie: można tak bardzo przestraszyć się świata, że człowiek przestanie normalnie żyć.
A gdzie jest granica między roztropnym przygotowaniem a lękiem? Przecież można mieć zapas, plan awaryjny, ubezpieczenie.
Granica nie przebiega przez liczbę konserw w szafie. Pytanie brzmi: po co to robię i co się ze mną dzieje, gdy nie mam pełnej kontroli? Roztropność przygotowuje się do możliwego problemu i potem wraca do życia. Lęk ciągle zwiększa zabezpieczenia, bo żadne nie dają mu spokoju.
Gotowość na przyjście Chrystusa
Co więc znaczy być gotowym na powrót Chrystusa dzisiaj, zwyczajnego poniedziałku albo wtorku?
Dla mnie odpowiedź jest mniej spektakularna, niż czasem chcielibyśmy. Uporządkowane relacje. Uczciwa praca. Modlitwa. Słowo. Wierność temu, co zostało nam powierzone. Gotowość do przebaczenia. Brak podwójnego życia. Człowiek nie przygotowuje się na spotkanie z Chrystusem przez odgadnięcie daty, tylko przez życie, którego nie musi przed Nim ukrywać.
Czyli jeśli wiem, że powinienem coś naprawić, to bardziej pilne jest zrobienie tego niż obejrzenie kolejnej analizy proroctwa.
To jest wymagające, bo sensacja daje poczucie, że uczestniczymy w czymś wielkim. Zwykła wierność wygląda skromnie.
A właśnie zwykła wierność jest jednym z głównych tematów przypowieści Jezusa o oczekiwaniu.
Czujność, która daje pokój
Czy można więc czuwać i mieć pokój?
Powinno się dać. Chrześcijańska czujność nie wynika z przekonania, że wszystko zależy od naszej zdolności przewidywania. Wynika z przekonania, że Bóg pozostaje Bogiem także wtedy, kiedy świat jest niestabilny.
Czyli pokój nie polega na tym, że nie widzę zagrożeń.
Raczej na tym, że zagrożenia nie stają się moim bogiem.
I to chyba jest dobra miara. Jeśli obserwowanie świata odbiera mi zdolność do modlitwy, pracy, wdzięczności i relacji, to prawdopodobnie przekroczyłem granicę czujności.
Po rozmowie
Biblijna czujność jest trzeźwa. Widzi zagrożenie, ale nie karmi się alarmem. Interesuje się znakami, ale nie próbuje zmuszać proroctwa do podania daty. Przygotowuje się rozsądnie, lecz nie buduje bezpieczeństwa na pełnej kontroli.
Najważniejszym polem czuwania pozostaje własne życie. Gotowość na przyszłość sprawdza się w tym, czy jesteśmy wierni dzisiaj.
Zostań z tym pytaniem
1. Czy moje zainteresowanie wydarzeniami pomaga mi żyć odpowiedzialniej, czy przede wszystkim zwiększa mój niepokój?
2. Jak często sprawdzam wiadomości i jaki wpływ ma to na mój umysł?
3. Czy potrafię odróżnić biblijny znak od sensacyjnej interpretacji?
4. Jaką sprawę w swoim życiu powinienem uporządkować, zamiast odkładać ją na później?
5. Czy moje oczekiwanie na powrót Chrystusa prowadzi do większej wierności, pokoju i miłości?
Teksty do dalszego przeczytania
Mat. 24:4–14 • Mat. 24:36–51 • Mat. 25:1–30 • 1 Tes. 5:1–11 • 1 Piotra 5:8–9 • Obj. 16:15
